2  มีนาคม 2555 ณ อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย  สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) ร่วมกับ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล  สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่  สถาบันการจัดการบรรจุภัณฑ์และรีไซเคิลเพื่อสิ่งแวดล้อม สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) ร่วมแถลงข่าวการเปิดตัวและเผยแพร่ซอฟต์แวร์ประเมินความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเพื่อช่วยในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ และเพื่อรองรับตลาดสินค้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม (Eco Product)

รศ.ดร.วีระศักดิ์ อุดมกิจเดชา ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ หรือ เอ็มเทค/สวทช. เผยว่า “ปัจจุบันโลกให้ความสนใจกับการออกแบบผลิตภัณฑ์ให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม หรือ Ecodesign มากขึ้น ซึ่งถือเป็นหนึ่งแนวทางในการจัดการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมต่างๆ ที่รวมไปถึงเรื่องของภาวะโลกร้อนด้วย โดยการออกแบบผลิตภัณฑ์ให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมที่มุ่งเน้นการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมตลอดทั้งวัฎจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์ เช่น การลดของเสียจากระบวนการผลิต การยืดระยะเวลาการใช้งานหรือการเพิ่มปริมาณการนำกลับมาใช้ใหม่ เป็นต้น จากแนวโน้มดังกล่าวทำให้ผู้ผลิตต้องเปลี่ยนทิศทางการผลิตสินค้าของตนให้มีความเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมให้มากขึ้น เพื่อรองรับตลาดใหม่ซึ่งเป็นตลาดของสินค้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม (Eco Product) ซึ่งแนวทางที่เหมาะสมในการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมของผลิตภัณฑ์นั้นควรเริ่มต้นตั้งแต่ขั้นตอนของการออกแบบโดยผนวกเอาแนวคิดด้านการออกแบบเพื่อลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมตลอดทั้งวัฎจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์เข้าไปสู่กลุ่มนักออกแบบผลิตภัณฑ์ อันจะส่งผลให้การจัดการผลิตภัณฑ์เพื่อลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมเป็นไปอย่างมีระบบและเกิดประสิทธิภาพมากที่สุด ดังนั้นเพื่อให้นักออกแบบผลิตภัณฑ์สามารถผนวกแนวคิดด้านการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเข้าไปในขั้นตอนการออกแบบได้นั้น นักออกแบบจำเป็นต้องมีเครื่องมือที่สามารถช่วยนักออกแบบให้มีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับการเลือกใช้วัสดุและกระบวนการผลิตต่างๆ ให้ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ตลอดจนวัฎจักรชีวิตให้น้อยที่สุด และนำไปสู่การตัดสินใจในการพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้นได้

จากความสำคัญดังกล่าว ศูนย์ความเป็นเลิศเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (eXcellent Center for Eco Products; XCEP) ในความรับผิดชอบของเอ็มเทค/สวชท.ซึ่งได้รับการสนับสนุนงบประมาณโครงการจากกระทรวงอุตสาหกรรม ร่วมกับภาควิชาวิศวกรรมสุขาภิบาล คณะสาธารณสุขศาสตร์มหาวิทยาลัยมหิดล และมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จึงได้ทำการพัฒนาโปรแกรมอย่างง่ายเพื่อช่วยนักออกแบบในการประเมินผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์เบื้องต้นตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบ โดยโปรแกรมที่ได้พัฒนาขึ้นมาประกอบด้วย 2 ซอฟแวร์ได้แก่ 1. ซอฟแวร์สำเร็จรูปอย่างง่ายเพื่อวิเคราะห์ LCA โดยใช้ชื่อโปรแกรมว่า “SEPE” (Simple Environment Program for Enterprise) และ 2. ซอฟแวร์อย่างง่ายในการวิเคราะห์คาร์บอนฟุตพริ้นท์ของบรรจุภัณฑ์ประเภทกล่องกระดาษลูกฟูก พลาสติก แก้ว และอะลูมิเนียม โดยมีชื่อเรียกซอฟแวร์นี้ว่า “CFPack” (Carbon footprint + Packaging)”

ผอ.เอ็มเทค กล่าวอีกว่า “สำหรับโปรแกรม SEPE (Simple Environment Program for Enterprise) เป็นโปรแกรมสำเร็จรูปอย่างง่าย เพื่อช่วยนักออกแบบในการประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมตลอดวัฎจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์เบื้องต้น ตั้งแต่ในขั้นการออกแบบผลิตภัณฑ์เพื่อช่วยส่งเสริมการเปลี่ยนทิศทางการผลิตสินค้าให้มีความเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้น โดยโปรแกรม SEPE นี้เป็นโปรแกรมที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในลักษณะ web service ซึ่งช่วยประหยัดเวลาและค่าใช้จ่ายได้มากขึ้นในการนำไปใช้งาน สำหรับผู้สนใจสามารถใช้ซอฟแวร์ได้ผ่านทางเว็บไซต์  http://www2.mtec.or.th/sepe  

ส่วนซอฟแวร์ CFPack นั้นเป็นซอฟแวร์สำหรับวิเคราะห์ปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของบรรจุภัณฑ์โดยเฉพาะ ซึ่งได้ถูกพัฒนาขึ้นมาเพื่อช่วยนักออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่ยังไม่คุ้นเคยกับการประเมินปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นของบรรจุภัณฑ์ให้สามารถประเมินค่าอย่างง่ายได้เองและรวดเร็วเพื่อจะได้นำข้อมูลนี้ไปประกอบในการออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมได้มากขึ้น โดยซอฟแวร์นี้ได้ถูกพัฒนาบน MS Excel เพื่อให้สะดวกและง่ายต่อผู้ใช้งานในด้านการออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่ต้องการทราบปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นของบรรจุภัณฑ์ที่ได้ออกแบบไว้ในเบื้องต้น โดยซอฟแวร์ตัวนี้จะครอบคลุมการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นของบรรจุภัณฑ์ 4 ประเภท ได้แก่ บรรจุภัณฑ์ประเภทแก้วสำหรับใส่เครื่องดื่ม , บรรจุภัณฑ์ประเภทอลูมิเนียมสำหรับใส่เครื่องดื่ม , บรรจุภัณฑ์ประเภทพลาสติกสำหรับใส่อาหาร , บรรจุภัณฑ์ประเภทกระดาษลูกฟูกสำหรับใส่อาหาร โดยผู้สนใจสามารถใช้ซอฟแวร์ได้ผ่านทางเว็บไซต์ http://www.thaigdn.net  

ทั้งนี้เพื่อให้การเผยแพร่ซอร์ฟแวร์ทั้งสองนี้ มีการนำไปใช้แพร่หลายมากยิ่งขึ้น ทางเอ็มเทค/สวทช. และหน่วยงานพันธมิตรที่เกี่ยวข้องที่มีความใกล้ชิดกับผู้ประกอบการและนักออกแบบผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ ให้เกียรติมาร่วมงานและรับมอบซอฟแวร์นี้เพื่อนำไปเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ให้มีการใช้งานที่แพร่หลายได้มากยิ่งขึ้นต่อไป”

จึงนับเป็นอีกก้าวหนึ่งของการนำวิทยาการด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาช่วยในการพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อม และการส่งเสริมให้เกิดความสร้างสรรค์งานออกแบบพัฒนาผลิตภัณฑ์ไปสู่การผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และสามารถแข่งขันในตลาดโลกได้ต่อไป