ปัญหามลพิษ การสูญเสียทรัพยากร และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ทำให้การพัฒนาประเทศต้องคำนึงถึงผลกระทบตลอดวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์ MTEC นำความเชี่ยวชาญด้านวัสดุศาสตร์และวิศวกรรมมาพัฒนาเทคโนโลยีควบคู่กับฐานข้อมูล เครื่องมือประเมิน และมาตรฐาน เพื่อสนับสนุนการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และเสริมความพร้อมของอุตสาหกรรมไทยต่อการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจหมุนเวียนและสังคมคาร์บอนต่ำ

ฐานข้อมูลและเครื่องมือวัดผลด้านสิ่งแวดล้อม

MTEC โดยสถาบันเทคโนโลยีและสารสนเทศเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (TIIS) พัฒนาฐานข้อมูลบัญชีรายการวัฏจักรชีวิตของประเทศไทย หรือ National LCI Database เพื่อเป็นข้อมูลอ้างอิงในการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมและคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ ควบคู่กับการพัฒนาคู่มือประเมินประสิทธิภาพเชิงนิเวศเศรษฐกิจสำหรับรัฐวิสาหกิจ และการประยุกต์ใช้ดัชนีความหมุนเวียนของวัสดุ (MCI) ช่วยให้องค์กรติดตามผลการใช้ทรัพยากรและวางแผนปรับปรุงบนพื้นฐานข้อมูลที่ตรวจสอบได้

การจัดการมลพิษและลดการสูญเสียทรัพยากร

MTEC พัฒนาเทคโนโลยีและองค์ความรู้เพื่อจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อมตั้งแต่แหล่งกำเนิด และแอปพลิเคชันบันทึกและติดตามขยะอาหารและบรรจุภัณฑ์ เพื่อสนับสนุนการลดของเสียและเชื่อมโยงการนำไปใช้ประโยชน์ นอกจากนี้ ยังร่วมจัดทำทำเนียบสารมลพิษที่ตกค้างยาวนาน (POPs) และแผนจัดการระดับชาติ เพื่อสนับสนุนการควบคุมสารที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม รวมถึงการขับเคลื่อนระบบนิเวศไบโอชาร์ของประเทศเพื่อส่งเสริมการผลิตไบโอชาร์ที่ได้มาตรฐาน ลดการเผาในที่โล่ง และเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ รวมถึงเพิ่มการกักเก็บคาร์บอนอย่างถาวร

การออกแบบเพื่อใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและหมุนเวียน

MTEC ส่งเสริมการออกแบบตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน หรือ Design for Circular Economy โดยเน้นมาตรการตั้งแต่ต้นทาง ผ่านการออกแบบที่คำนึงถึงการใช้ทรัพยากรตลอดวัฏจักรชีวิต ตั้งแต่การเลือกวัสดุ การผลิต การใช้งาน ไปจนถึงการจัดการเมื่อสิ้นอายุผลิตภัณฑ์ เริ่มจากการทำงานกับกลุ่มอุตสาหกรรมพลาสติก ก่อนขยายความร่วมมือกับกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ (กพร.) และพันธมิตรไปสู่อุตสาหกรรมอื่น ๆ เพื่อช่วยผู้ประกอบการออกแบบผลิตภัณฑ์และกระบวนการที่ลดการใช้ทรัพยากร ยืดอายุการใช้งาน เอื้อต่อการซ่อมแซม ถอดแยก และนำวัสดุกลับมาใช้ประโยชน์ พร้อมพัฒนาความรู้และทักษะที่เชื่อมการออกแบบกับโอกาสทางธุรกิจและลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

การใช้ประโยชน์วัสดุเหลือทิ้งและหมุนเวียนเป็นวัตถุดิบใหม่

MTEC พัฒนาเทคโนโลยีใช้ประโยชน์วัสดุเหลือทิ้ง (Waste Utilization) จากภาคเกษตรและอุตสาหกรรม โดยวิเคราะห์องค์ประกอบ ปรับสภาพ และควบคุมคุณภาพให้เหมาะกับการนำไปเป็นวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ใหม่ ควบคู่กับการพัฒนาเทคโนโลยี MTEC ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐและผู้ประกอบการขับเคลื่อนแนวคิด การสิ้นสุดความเป็นของเสีย (End of Waste) โดยสนับสนุนข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ การประเมินคุณภาพและความปลอดภัย และการพัฒนาเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้วัสดุที่ผ่านการจัดการอย่างเหมาะสมสามารถกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจได้อย่างน่าเชื่อถือ

เทคโนโลยีวัสดุเพื่อดักจับคาร์บอนไดออกไซด์

เพื่อตอบโจทย์การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากโรงไฟฟ้าและอุตสาหกรรม MTEC พัฒนา Circular Carbon-CATCH วัสดุพรุนคาร์บอนจากการแปรรูปวัสดุเหลือทิ้ง โดยปรับโครงสร้างและพื้นผิวให้เหมาะกับการดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์และนำกลับมาใช้ซ้ำได้ เป็นการเชื่อมโยงการเพิ่มมูลค่าของเหลือทิ้งกับการพัฒนาเทคโนโลยีดักจับคาร์บอน พร้อมศึกษาการขยายผลและการนำคาร์บอนไดออกไซด์ที่ดักจับได้ไปใช้ประโยชน์ต่อไป

องค์ความรู้และเครือข่ายเพื่อรองรับกติกาสิ่งแวดล้อม

MTEC สนับสนุนข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และพัฒนาความพร้อมของผู้ประกอบการต่อมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมและการค้า ทั้งการใช้ข้อมูลการผลิตเพื่อประเมินการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง และการออกแบบบรรจุภัณฑ์เพื่อรองรับ PPWR พร้อมขับเคลื่อน Thailand PPWR Consortium เพื่อเชื่อมภาครัฐ ภาคอุตสาหกรรม และผู้เชี่ยวชาญในการแลกเปลี่ยนความรู้ พัฒนาเครื่องมือ และสร้างความร่วมมือ ช่วยให้อุตสาหกรรมไทยปรับตัวได้อย่างเป็นระบบ

ความปลอดภัยในการเดินทาง การดูแลโครงสร้างพื้นฐาน และการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เป็นโจทย์สำคัญของระบบคมนาคมของไทย MTEC ได้พัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่ตอบโจทย์และสนับสนุนขีดความสามารถของผู้ประกอบการและหน่วยงานในประเทศ

เทคโนโลยีและมาตรฐานเพื่อความปลอดภัยของยานพาหนะและผู้ใช้ถนน

MTEC พัฒนาองค์ความรู้ด้านการออกแบบโครงสร้างยานพาหนะเพื่อปกป้องผู้โดยสารเมื่อเกิดอุบัติเหตุ หรือ Crashworthiness โดยประยุกต์ใช้การเลือกวัสดุ การจำลองด้วยคอมพิวเตอร์ และการทดสอบต้นแบบ ผลงานครอบคลุมโครงสร้างห้องโดยสารรถพยาบาล หลังคารถกระบะดัดแปลงสำหรับรับส่งนักเรียน และโครงสร้างตัวถังรถโดยสารขนาดใหญ่ เพื่อรองรับแรงกระทำเมื่อรถพลิกคว่ำและรักษาพื้นที่ปลอดภัยสำหรับผู้โดยสาร รวมถึงต้นแบบอุปกรณ์ดูดซับแรงปะทะการชนท้ายจากกระป๋องเครื่องดื่มใช้แล้ว

ควบคู่กับการพัฒนานวัตกรรม MTEC ได้ร่วมกับกรมการขนส่งทางบกในการพัฒนามาตรฐาน แนวทางการออกแบบ และร่างข้อกำหนดด้านความปลอดภัย เพื่อให้ผู้ประกอบการในประเทศมีแนวทางปฏิบัติที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากล รวมถึงการพัฒนาเกณฑ์ประเมิน และทดสอบหมวกนิรภัยรถจักรยานยนต์ ตลอดจนต้นแบบอุปกรณ์ตรวจจับและแจ้งเตือนการหลับใน โดยวิเคราะห์พฤติกรรมการควบคุมรถ เพื่อลดความเสี่ยงก่อนเกิดอุบัติเหตุ

วัสดุ ชิ้นส่วน และการตรวจสอบความเสียหายเพื่อยกระดับระบบราง

MTEC ประยุกต์ใช้เทคโนโลยีวัสดุผงและวัสดุเชิงประกอบในการพัฒนาชิ้นส่วนรถไฟเพื่อทดแทนการนำเข้า เพื่อสนับสนุนฐานการผลิตในประเทศและเพิ่มขีดความสามารถในการพึ่งพาตนเองด้านการเดินรถและซ่อมบำรุง ทั้งยังสนับสนุนการวิเคราะห์ความเสียหายของรางและชิ้นส่วนรถไฟ เพื่อค้นหาสาเหตุและกำหนดแนวทางป้องกันการเกิดซ้ำ รวมถึงการร่วมกับการรถไฟแห่งประเทศไทยพัฒนาคู่มือปฏิบัติงานสำหรับการตรวจสอบและวิเคราะห์ความเสียหายของล้อและเพลารถไฟ เพื่อสนับสนุนการวางแผนซ่อมบำรุงและความปลอดภัยของระบบขนส่งทางรางอย่างเป็นระบบ

องค์ความรู้เพื่อสนับสนุนการบินคาร์บอนต่ำ

MTEC ร่วมกับสมาคมและหน่วยงานพันธมิตรพัฒนาเกณฑ์มาตรฐานความยั่งยืนของวัตถุดิบสำหรับผลิตเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน หรือ SAF เพื่อสนับสนุนการพิสูจน์ความยั่งยืนของวัตถุดิบในประเทศและเตรียมความพร้อมให้ผู้ประกอบการเข้าสู่ห่วงโซ่อุตสาหกรรมการบินคาร์บอนต่

MTEC สนับสนุนผู้ประกอบการไทยตั้งแต่การเลือกวัสดุ แก้ปัญหาคุณภาพ และปรับปรุงกระบวนการผลิต ไปจนถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์และเทคโนโลยีการผลิตสมัยใหม่ ครอบคลุมอุตสาหกรรมโลหะ พลาสติก เซรามิก สิ่งทอ และวัสดุก่อสร้าง พร้อมส่งเสริมบุคลากรและเครือข่ายความร่วมมือ เพื่อยกระดับขีดความสามารถของอุตสาหกรรมในประเทศ

การออกแบบและพัฒนากระบวนการผลิตด้วยเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์

MTEC สนับสนุนผู้ผลิตไทยผ่านศูนย์เทคโนโลยีการผลิตและการออกแบบ (MDTC) โดยนำเทคโนโลยีการจำลองการหล่อโลหะมาใช้วิเคราะห์และปรับปรุงกระบวนการผลิต ช่วยลดการลองผิดลองถูกและข้อบกพร่องของชิ้นงาน ควบคู่กับการฝึกอบรมด้าน CAD/CAM/CAE เพื่อให้วิศวกรสามารถออกแบบ วิเคราะห์ และปรับปรุงชิ้นส่วนและกระบวนการผลิตได้ด้วยตนเอง เป็นรากฐานในการยกระดับคุณภาพและประสิทธิภาพการผลิตของผู้ประกอบการไทย

โลหะผงและการผลิตชิ้นส่วนรูปทรงซับซ้อน

MTEC พัฒนาองค์ความรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยีการฉีดขึ้นรูปโลหะผง ร่วมกับภาคเอกชน ครอบคลุมการพัฒนาวัสดุไทเทเนียมผสมและฐานข้อมูลวัสดุเพื่อสนับสนุนมาตรฐานการผลิต พร้อมต่อยอดสู่เส้นฟิลาเมนต์เหล็กกล้าไร้สนิมสำหรับการพิมพ์โลหะสามมิติ และศึกษาการนำเศษผงโลหะและชิ้นงานที่ไม่ได้คุณภาพกลับมาผสมเป็นวัตถุดิบ ช่วยลดความสูญเสียในการผลิตชิ้นส่วนยานยนต์และเครื่องจักร

พลาสติกและเทคโนโลยีโพลิเมอร์

MTEC สนับสนุนอุตสาหกรรมพลาสติกตั้งแต่การเลือกพอลิเมอร์ ออกแบบสูตรผสมและสารเติมแต่ง ไปจนถึงการพัฒนากระบวนการขึ้นรูปและตรวจสอบคุณภาพ เพื่อให้ผลิตภัณฑ์มีสมบัติเหมาะกับการใช้งานจริง ครอบคลุมทั้งบรรจุภัณฑ์ ชิ้นส่วนเครื่องใช้ไฟฟ้า และผลิตภัณฑ์วิศวกรรม ตลอดจนการพัฒนาพลาสติกชีวภาพและพลาสติกย่อยสลายได้ ควบคู่กับการทดสอบสมบัติและการย่อยสลายตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง พร้อมให้คำปรึกษาและแก้ปัญหาร่วมกับโรงงานมาอย่างต่อเนื่อง

สิ่งทอและเส้นใยเพื่อเพิ่มคุณภาพและมูลค่าผลิตภัณฑ์

MTEC พัฒนาเทคโนโลยีเส้นใยที่มีรูปร่างและสมบัติเฉพาะ เส้นใยสององค์ประกอบ และนอนวูฟเวนหรือผ้าไม่ถักทอ สำหรับการใช้งานในภาคเกษตร ก่อสร้าง และยานยนต์ รวมถึงเทคโนโลยีสีธรรมชาติสำหรับการย้อมและพิมพ์ผ้า

เซรามิกและวัสดุก่อสร้าง

MTEC พัฒนาเทคโนโลยีเซรามิกตั้งแต่การสังเคราะห์และปรับปรุงวัตถุดิบ การออกแบบโครงสร้างและสมบัติวัสดุ ไปจนถึงการขึ้นรูปและควบคุมกระบวนการผลิต ครอบคลุมเซรามิกขั้นสูงสำหรับชิ้นส่วนอุตสาหกรรม วัสดุเพื่อการป้องกันประเทศ วัสดุก่อสร้าง รวมถึงการพัฒนาวัสดุเซรามิกสำหรับพลังงานและสิ่งแวดล้อม โดยออกแบบองค์ประกอบ โครงสร้างรูพรุน และสมบัติพื้นผิวให้เหมาะกับการใช้งาน ควบคู่กับการให้คำปรึกษาและวิเคราะห์ทดสอบเพื่อแก้ปัญหาโรงงาน เพิ่มคุณภาพผลิตภัณฑ์ และลดการใช้ทรัพยากร

หุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต

เพื่อตอบโจทย์การขาดแคลนแรงงานทักษะและความต้องการคุณภาพที่สม่ำเสมอ MTEC พัฒนาต้นแบบแขนหุ่นยนต์แบบโคบ็อต และระบบหุ่นยนต์เชื่อมพอกอัตโนมัติสำหรับซ่อมชิ้นส่วนโรงไฟฟ้าร่วมกับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ระบบพ่นเคลือบพลาสมาด้วยหุ่นยนต์สำหรับชิ้นส่วนกังหันก๊าซ และระบบตรวจสอบชิ้นงานด้วยกล้องและแมชชีนวิชัน เพื่อช่วยลดภาระงานที่ต้องอาศัยความชำนาญสูงและเพิ่มความสม่ำเสมอของกระบวนการ พร้อมพัฒนาความสามารถด้านการเชื่อมเติมเนื้อขึ้นรูปโลหะ (WAAM) เพื่อรองรับการผลิตชิ้นส่วนขนาดใหญ่และการผลิตชิ้นส่วนทดแทนในประเทศ

ข้อมูลและวิศวกรรมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต

MTEC พัฒนา PlateMon แพลตฟอร์มตรวจวัดและติดตามตัวแปรในกระบวนการชุบโลหะด้วยไฟฟ้าสำหรับอุตสาหกรรมเครื่องประดับ เพื่อสนับสนุนการวิเคราะห์สภาวะการผลิตและแก้ปัญหาคุณภาพอย่างเป็นระบบ อีกทั้งร่วมกับ กฟผ. พัฒนา Coal Scan Technology สำหรับตรวจสอบคุณภาพถ่านหินที่โรงไฟฟ้าแม่เมาะ ช่วยให้ปรับการเผาไหม้ได้เหมาะกับคุณภาพเชื้อเพลิงและลดความเสี่ยงจากการสะสมของตะกรันในหม้อไอน้ำ

การวิเคราะห์ความเสียหายและพัฒนาความสามารถของบุคลากร

MTEC ใช้การวิเคราะห์องค์ประกอบ โครงสร้างจุลภาค สมบัติทางกล การกัดกร่อน และลักษณะการแตกหัก เพื่อค้นหาสาเหตุของปัญหาชิ้นส่วนและอุปกรณ์ เช่น ปัญหาคุณภาพ ST-Nut ความเสียหายของท่อในโรงกลั่น และอุปกรณ์ในโรงไฟฟ้าชีวมวล ควบคู่กับการอบรมและให้คำปรึกษาด้านการหล่อ การชุบแข็ง แม่พิมพ์ การขึ้นรูป และการวิเคราะห์ความเสียหาย เพื่อให้วิศวกรและช่างเทคนิคสามารถแก้ปัญหา ป้องกันการเกิดซ้ำ และต่อยอดการพัฒนางานภายในองค์กรได้

MTEC ประยุกต์องค์ความรู้ด้านวัสดุศาสตร์และการออกแบบเชิงวิศวกรรมร่วมกับบุคลากรทางการแพทย์และภาคอุตสาหกรรม เพื่อพัฒนาวัสดุ อุปกรณ์ และเทคโนโลยีที่ตอบโจทย์สุขภาพของคนไทย ตั้งแต่การป้องกันและรักษาโรค การฟื้นฟูและดูแลผู้ป่วย ไปจนถึงการส่งเสริมคุณภาพชีวิตในสังคมสูงวัยและการรับมือโรคระบาด

วัสดุทางการแพทย์และทันตกรรม

          เพื่อลดการพึ่งพาวัสดุทางการแพทย์จากต่างประเทศ MTEC พัฒนาวัสดุทดแทนกระดูกไฮดรอกซีอาปาไทต์ M-Bone และวัสดุเคลือบหลุมร่องฟัน DENTGUARD สำหรับป้องกันฟันผุ ตลอดจนวิจัยกระบวนการผลิตโฟมไทเทเนียมแบบเซลล์เปิด ซึ่งมีศักยภาพสำหรับการประยุกต์ใช้เป็นวัสดุฝังในร่างกาย พร้อมพัฒนาเทคโนโลยีต้นแบบรวดเร็วทางการแพทย์เพื่อสร้างแบบจำลองสามมิติและช่วยออกแบบวัสดุฝังในให้เหมาะกับกายวิภาคของผู้ป่วยแต่ละราย

เทคโนโลยีสนับสนุนการรักษาและพัฒนาเครื่องมือแพทย์

          MTEC พัฒนาแพลตฟอร์มเต้านมจำลองสำหรับฝึกตรวจด้วยอัลตราซาวด์และเจาะเก็บชิ้นเนื้อ ช่วยให้บุคลากรทางการแพทย์ฝึกทักษะก่อนปฏิบัติกับผู้ป่วยจริง ควบคู่กับการให้บริการทดสอบสมบัติทางกลของวัสดุฝังในและอุปกรณ์ยึดตรึงกระดูก เพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการไทยในการออกแบบ ประเมินสมรรถนะ และพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีคุณภาพและความปลอดภัยตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

นวัตกรรมเพื่อผู้สูงอายุ ผู้ป่วย และผู้ดูแล

          เพื่อตอบโจทย์การดูแลในสังคมสูงวัย MTEC พัฒนาอุปกรณ์ที่ช่วยให้ผู้สูงอายุและผู้ป่วยใช้ชีวิตได้สะดวกและปลอดภัยขึ้น พร้อมลดภาระของผู้ดูแล อาทิ รถเข็นสระผม KATHY ชุดพยุงหลัง ROSS และบอดีสูท Rachel รวมถึง Gunther สำหรับติดตามการเคลื่อนไหว และระบบ MIKE ซึ่งประกอบด้วย MediAlarm และ ToiletSense สำหรับเฝ้าระวังและแจ้งเตือนความผิดปกติในการใช้ชีวิตประจำวัน เชื่อมโยงการดูแลระหว่างบ้าน ผู้ดูแล และสถานพยาบาล

อาหารและเครื่องดื่มสำหรับผู้มีปัญหาการบดเคี้ยวและกลืน

          MTEC ใช้วัสดุศาสตร์อาหารในการออกแบบเนื้อสัมผัสให้เหมาะกับผู้สูงอายุและผู้มีภาวะกลืนลำบาก อาทิ เนื้อสัตว์นุ่มบดเคี้ยวง่าย และ M-Thick น้ำพร้อมดื่มปรับความหนืดจากเมือกเมล็ดแมงลัก พร้อมพัฒนาอุปกรณ์ Flow Tester และ Fork Tester สำหรับประเมินการไหลและเนื้อสัมผัสตามเกณฑ์ IDDSI สนับสนุนการพัฒนาอาหารและเครื่องดื่มที่เหมาะกับความสามารถในการเคี้ยวและกลืนของผู้บริโภค

นวัตกรรมรับมือโรคระบาดและลดความเสี่ยงในการดูแลผู้ป่วย

          ในช่วงการระบาดของโควิด-19 MTEC ร่วมกับพันธมิตรพัฒนานวัตกรรมเพื่อตอบสนองความต้องการเร่งด่วน ได้แก่ หน้ากากอนามัย Safie Plus เปลความดันลบเคลื่อนย้ายผู้ป่วย PETE เต็นท์ความดันลบ HI-PETE รถส่งของบังคับทางไกล “อารี” และรถเข็นเอกซเรย์ปรับนอน–นั่ง RT-Wheelchair เพื่อสนับสนุนการป้องกัน การแยกและเคลื่อนย้ายผู้ป่วย ตลอดจนเพิ่มความสะดวกและลดความเสี่ยงในการปฏิบัติงานของบุคลากรทางการแพทย์

ภาคเกษตรไทยต้องเผชิญโจทย์ทั้งการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การรักษาคุณภาพผลผลิต การลดต้นทุน และการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าเกษตร MTEC นำความเชี่ยวชาญด้านวัสดุศาสตร์และวิศวกรรมมาพัฒนาเทคโนโลยีที่ตอบโจทย์เหล่านี้ ครอบคลุมตั้งแต่การเพาะปลูก การเก็บเกี่ยว การเก็บรักษาผลผลิต ไปจนถึงการแปรรูปและใช้ประโยชน์ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า อีกทั้งยังวิจัยและพัฒนาเพื่อยกระดับยางธรรมชาติไทยตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ

เครื่องจักรกลเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต

          ทีมวิศวกรและนักวิจัย MTEC ประยุกต์ใช้ความรู้ด้านการคัดเลือกวัสดุ การออกแบบเชิงวิศวกรรม และการออกแบบด้วยคอมพิวเตอร์ เพื่อพัฒนาเครื่องจักรกลที่เหมาะกับการใช้งานด้านเกษตร ผลงานครอบคลุมรถไถเดินตามติดพรวนจอบหมุน เครื่องสีข้าวขนาดเล็กสำหรับชุมชน เครื่องจักรและอุปกรณ์สำหรับพืชไร่และพืชสวน การปรับปรุงระบบระบายน้ำ ตลอดจนเครื่องจักรแปรรูปผลผลิตและเพิ่มมูลค่าเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร

          งานด้านนี้ยังพัฒนาไปสู่ระบบอัตโนมัติ โดยมีผลงาน หุ่นยนต์อัตโนมัติเพื่องานด้านเกษตรกรรม และ EthylTap นวัตกรรมเก็บเกี่ยวน้ำยางอัตโนมัติ เพื่อเพิ่มทางเลือกในการนำเทคโนโลยีมาสนับสนุนการทำงานของเกษตรกร

วัสดุเพื่อการเพาะปลูกและรักษาคุณภาพผลผลิต

          MTEC พัฒนาวัสดุที่ช่วยสนับสนุนการเพาะปลูก โดยมีผลงาน ฟิล์มคลุมโรงเรือน และ ฟิล์มคลุมโรงเรือนแบบ 3-in-1 ที่ช่วยกรองรังสียูวี สะท้อนรังสีอินฟราเรดใกล้เพื่อลดความร้อน และกระจายแสงให้พืชได้รับอย่างทั่วถึง รวมถึง Magik Growth วัสดุเสริมการเพาะปลูกชนิดนอนวูฟเวน เช่น ถุงห่อทุเรียน และการพัฒนาถุงเพาะชำย่อยสลายได้ทางชีวภาพ (BIOpro) ที่สามารถนำต้นกล้าลงปลูกพร้อมถุงโดยไม่ต้องฉีกออก ช่วยลดการกระทบกระเทือนราก ประหยัดเวลาและแรงงานในการย้ายปลูก และลดขยะพลาสติก

          ในด้านการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว มีผลงาน ฟิล์มบรรจุภัณฑ์แอคทีฟเพื่อยืดอายุผักและผลไม้สด ที่ต่อยอดจากห้องปฏิบัติการสู่การใช้งานเชิงพาณิชย์ ช่วยรักษาคุณภาพและยืดอายุการเก็บรักษาผลผลิตและลดความสูญเสียในระหว่างการขนส่งและจัดจำหน่าย

เทคโนโลยีเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือทิ้งจากภาคเกษตร

          MTEC พัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อเปลี่ยนวัสดุเหลือทิ้งจากภาคเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตรให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่า สนับสนุนการลดขยะ ลดการเผาเศษชีวมวล และใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า อาทิ ผลงานกระถางดินที่ใช้ฟางข้าว แกลบ และกากชาเป็นส่วนผสม ทรายแมวจากชานอ้อย การแปรรูปเศษชีวมวลเป็นไบโอชาร์เพื่อปรับปรุงดินและกักเก็บคาร์บอน และการใช้ชีวมวลเหลือทิ้งเป็นส่วนผสมในโฟมตาข่ายปกป้องและยืดอายุผลไม้ ช่วยหมุนเวียนทรัพยากรกลับมาใช้ประโยชน์และสร้างมูลค่าเพิ่มอย่างยั่งยืน

ยกระดับยางธรรมชาติไทย ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ

          ต้นน้ำ – MTEC พัฒนาเครื่องเก็บเกี่ยวน้ำยางอัตโนมัติ EthylTap เพื่อช่วยลดภาระแรงงาน และพัฒนาสารรักษาสภาพน้ำยางสด BeThEPS ที่ช่วยยืดอายุน้ำยางก่อนแปรรูปเป็นยางแผ่นได้นานขึ้น ลดความถี่ในการขนส่งและรักษาคุณภาพวัตถุดิบ โดยมีการถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่การผลิตเชิงพาณิชย์

          กลางน้ำ – พัฒนาเครื่องทำยางแห้งแบบต่อเนื่องประหยัดพลังงาน และน้ำยางข้นสำหรับการใช้งานเฉพาะด้าน เช่น ParaFIT สำหรับผลิตโฟมยาง น้ำยางข้นชนิดแอมโมเนียต่ำมาก ULA สำหรับผลิตยางมะตอยผสมยางธรรมชาติ Para AC พร้อมพัฒนาเทคโนโลยี GRASS เพื่อนำเนื้อยางจากน้ำยางสกิม น้ำล้างเครื่องปั่น และกากตะกอนกลับมาใช้ประโยชน์

          ปลายน้ำ – พัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ใช้ประโยชน์จากสมบัติของยางธรรมชาติ อาทิ ถุงมือยางโปรตีนต่ำ เพื่อลดปริมาณโปรตีนที่ก่อให้เกิดภูมิแพ้ ยางรีดนมวัวต้นแบบ เพื่อเป็นทางเลือกทดแทนการนำเข้า รวมถึง แผ่นยางปูบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำและแผ่นพื้นปูคอกปศุสัตว์ เชื่อมโยงการพัฒนาวัสดุกับความต้องการของผู้ใช้งาน

เรียบเรียงโดย
งานสื่อสารและขับเคลื่อนความรู้ ฝ่ายเผยแพร่เทคโนโลยีวัสดุ

กระบวนการผลิตไฟฟ้าด้วยการเผาไหม้เชื้อเพลิงแข็งจะก่อให้เกิดเถ้าสองส่วนหลัก ได้แก่ เถ้าลอย ซึ่งมีอนุภาคละเอียด น้ำหนักเบา จึงปลิวไปกับก๊าซร้อนและถูกดักจับด้วยระบบควบคุมมลพิษ และ เถ้าหนัก ซึ่งมีขนาดใหญ่และน้ำหนักมากกว่า จึงตกสะสมอยู่บริเวณก้นเตาเผา ทั้งนี้ หากนำเถ้าทั้งสองชนิดกลับมาใช้ประโยชน์ จะช่วยลดปริมาณของเสียที่ต้องนำไปฝังกลบ และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้อย่างยั่งยืน

เถ้าลอยสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้หลากหลายรูปแบบ โดยพิจารณาจากองค์ประกอบทางเคมีและความเหมาะสมกับสมบัติของวัสดุ ทั้งนี้ ภายใต้โครงการของกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ (กพร.) กระทรวงอุตสาหกรรม ซึ่งมีทีมวิจัยจากศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) เป็นที่ปรึกษา นำโดย ดร.อนุชา วรรณก้อน หัวหน้าโครงการ และ ดร.สิทธิศักดิ์ ประสานพันธ์ ได้ศึกษาคุณสมบัติและศักยภาพของเถ้าลอยจากบริษัท สยามคราฟท์อุตสาหกรรม จำกัด (SCGP) เพื่อต่อยอดสู่การใช้งานจริง

ผลการศึกษาพบว่า เถ้าลอยดังกล่าวเป็นวัสดุเหลือทิ้งกลุ่ม Aluminosilicate Waste ซึ่งมีสารประกอบของซิลิกอนและอะลูมิเนียมเป็นองค์ประกอบ มีค่าโลหะหนักเป็นไปตามหลักเกณฑ์การจัดการสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว พ.ศ. 2566 ของกรมโรงงานอุตสาหกรรม และมีศักยภาพพัฒนาเป็นวัตถุดิบทางเลือกสำหรับผลิตภัณฑ์ก่อสร้างได้

งานวิจัยนี้นำไปสู่ความร่วมมือกับบริษัท จระเข้ คอร์ปอเรชั่น จำกัด ซึ่งให้ความสำคัญกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์และกระบวนการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยมุ่งลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) บริษัทฯ จึงสนใจพัฒนา ปูนเกร้าท์ไม่หดตัว (Non-Shrink Grout) โดยการนำเถ้าลอยมาประยุกต์ใช้เป็นวัตถุดิบทดแทนซีเมนต์บางส่วน

ปูนเกร้าท์ไม่หดตัวมีสมบัติการไหลที่ดี นิยมใช้สำหรับการเทอุดช่องว่างในงานโครงสร้าง เช่น ช่องว่างใต้ฐานเครื่องจักร หรือแผ่นฐานเสาเหล็ก โดยเมื่อแข็งตัวแล้วต้องรับแรงและน้ำหนักได้ดีโดยไม่เกิดการหดตัว ผลการพัฒนาพบว่า เถ้าลอยสามารถนำมาใช้ทดแทนซีเมนต์ในผลิตภัณฑ์ปูนเกร้าท์ไม่หดตัวได้ในสัดส่วน 20% และเพิ่มความแข็งให้กับผลิตภัณฑ์ได้ถึง 53% เมื่อเทียบกับซีเมนต์เกร้าท์ชนิดไม่หดตัวแบบเดิม มีกำลังอัดสูงขึ้น และมีคุณสมบัติเป็นไปตามมาตรฐาน มอก. 2701-2559 จึงสามารถนำไปใช้ประโยชน์และต่อยอดเชิงพาณิชย์ได้จริง

ความสำเร็จของโครงการสะท้อนถึงศักยภาพในการนำวัสดุเหลือทิ้งจากภาคอุตสาหกรรมกลับมาใช้ประโยชน์และเพิ่มมูลค่า โดยสามารถนำมาพัฒนาเป็นวัตถุดิบทดแทนในผลิตภัณฑ์ก่อสร้างที่มีประสิทธิภาพสูง ช่วยลดการใช้วัตถุดิบธรรมชาติ ลดของเสีย และสนับสนุนการลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม ตลอดจนส่งเสริมให้ผู้ประกอบการไทยสามารถบริหารจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน

สนใจรายละเอียดติดต่อ ทีมวิจัยซีเมนต์และวัสดุคอมพอสิตเพื่อความยั่งยืน (ดร.สิทธิศักดิ์ ประสานพันธ์) โทร. 0-2564-6500 ต่อ 4048 อีเมล sitthisp@mtec.or.th หรือ คุณณัฐพงศ์ ณ ลำพูน กองนวัตกรรมวัตถุดิบและอุตสาหกรรมต่อเนื่อง กพร. โทร. 0 2430 6842 ต่อ 4211 อีเมล: Nattapong_n@dpim.go.t

เรียบเรียงโดย
งานสื่อสารและขับเคลื่อนความรู้ ฝ่ายเผยแพร่เทคโนโลยีวัสดุ

ถ่านกัมมันต์ (Activated Carbon) เป็นวัสดุดูดซับสำคัญในภาคอุตสาหกรรม มีโครงสร้างรูพรุนขนาดเล็กและพื้นที่ผิวสูง ในกระบวนการผลิตและฟื้นฟูสภาพหลังใช้งานมักเกิดผงถ่านที่มีขนาดไม่เป็นไปตามข้อกำหนดเป็นจำนวนมากถึงหลักร้อยตันต่อปี ผงถ่านเหล่านี้ไม่สามารถนำกลับเข้าสู่อุตสาหกรรมเดิมเพื่อใช้งานได้โดยตรง เนื่องจากอนุภาคมีขนาดเล็กถึงเป็นผงละเอียด

การขึ้นรูปผงถ่านกัมมันต์เหล่านี้ให้เป็นเม็ด (Activated Carbon Pellet) เพื่อให้นำไปใช้งานได้กลับลดทอนสมบัติสำคัญ ทำให้ผงถ่านดังกล่าวกลายเป็นวัสดุเหลือทิ้ง สร้างภาระทั้งด้านต้นทุนการจัดการและปัญหาสิ่งแวดล้อม

ในการแก้ปัญหาดังกล่าว นักวิจัยได้นำองค์ความรู้ด้านวัสดุศาสตร์มาพัฒนาสูตรและกระบวนการขึ้นรูป โดยคัดเลือกวัสดุประสานและสารเติมแต่งที่เหมาะสม เพื่อผสานผงถ่านให้กลับมาเป็นเม็ดถ่านกัมมันต์อีกครั้ง แต่ความท้าทายที่สำคัญคือ ทำอย่างไรให้เม็ดถ่านที่ขึ้นรูปใหม่ยังคงสมบัติเด่นของถ่านกัมมันต์ดั้งเดิมไว้ได้ และมีสมบัติใกล้เคียงกับถ่านกัมมันต์ทางการค้า เช่น มีขนาดอนุภาคและพื้นที่ผิวที่เหมาะสม เพื่อคงความสามารถในการดูดซับสารโมเลกุลขนาดเล็ก

อีกทั้งถ่านกัมมันต์ต้องมีความแข็งแรงเชิงกล เพื่อที่เม็ดถ่านกัมมันต์จะไม่แตกตัวเป็นผงได้ง่ายในระหว่างการใช้งาน และต้องทนต่อกระบวนการฟื้นฟูสภาพ (reactivation) เพื่อนำกลับมาใช้ซ้ำได้หลายรอบ ผลลัพธ์จากการวิจัยและพัฒนาพบว่า สามารถช่วยลดการใช้ทรัพยากรใหม่ได้ถึง 60% และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกถึง 30% ต่อปี

นอกจากการพัฒนาเทคโนโลยีแล้ว ยังมีการศึกษาความเป็นไปได้ในการขยายกำลังการผลิตไปสู่ระดับอุตสาหกรรมด้วย เพื่อศึกษากระบวนการขึ้นรูปเม็ดถ่านกัมมันต์ในระดับที่สูงขึ้น จากเดิมที่กำลังการผลิต 100-150 กิโลกรัมต่อชั่วโมง เป็น 800-1000 กิโลกรัมต่อชั่วโมง

หากการพัฒนาต่อยอดสู่เชิงพาณิชย์สำเร็จก็จะช่วยลดการนำเข้าถ่านกัมมันต์ ลดการใช้ทรัพยากรใหม่ ลดต้นทุนการผลิตและค่าใช้จ่ายในการจัดการวัสดุที่ไม่ผ่านเกณฑ์ รวมถึงลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ที่มุ่งใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุดอย่างแท้จริง

ผลงานนี้เป็นความร่วมมือระหว่างศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) และบริษัท ไร้ท์ รีแอคติเวชั่น จำกัด (มหาชน) ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงวิสัยทัศน์ของภาคอุตสาหกรรมที่ให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการทรัพยากรตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน โดยมุ่งเปลี่ยนวัสดุเหลือทิ้งให้กลับมาสร้างมูลค่าเพิ่มได้อีกครั้ง

ผู้ประกอบการที่สนใจสามารถติดต่อขอรับคำปรึกษาได้ที่:
ดร.กันทิมา เหมรา และ ดร.กรรณิการ์ เดชรักษา นักวิจัย
ทีมวิจัยซีเมนต์และวัสดุคอมพอสิตเพื่อความยั่งยืน ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC)
โทรศัพท์: 0-2564-6500 ต่อ 4213
อีเมล: khanthh@mtec.or.th

เรียบเรียงโดย
งานสื่อสารและขับเคลื่อนความรู้ ฝ่ายเผยแพร่เทคโนโลยีวัสดุ

วิกฤตฝุ่น PM 2.5 และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เป็นโจทย์ใหญ่ที่ประเทศไทยต้องเผชิญ โดยเฉพาะในภาคการเกษตรที่มี “เศษวัสดุทางการเกษตรเหลือทิ้ง” ปริมาณมหาศาลหลังการเก็บเกี่ยว ซึ่งส่วนหนึ่งมักจบลงด้วยการเผาในที่โล่ง

จะดีแค่ไหน…ถ้าเราเปลี่ยนเศษวัสดุทางการเกษตรเหล่านี้ให้กลายเป็น “ไบโอชาร์” (Biochar: ถ่านชีวภาพ) ที่ช่วยกักเก็บคาร์บอน ฟื้นฟูดินเสื่อมโทรม และสร้างรายได้เสริมให้เกษตรกร?

ประเทศไทยมีเศษชีวมวลจากพืชเศรษฐกิจหลักประมาณ 150 ล้านตันต่อปี เมื่อประเมินในเชิงทฤษฎีมีศักยภาพนำมาผลิตไบโอชาร์ได้ประมาณ 30 ล้านตันต่อปี สะท้อนถึงโอกาสในการเปลี่ยนวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรให้เป็นทรัพยากรที่มีประโยชน์ พร้อมกับช่วยลดการเผาและเพิ่มศักยภาพในการกักเก็บคาร์บอน

อย่างไรก็ตาม การวางแผนนำเศษวัสดุทางการเกษตรมาใช้ประโยชน์อย่างมีประสิทธิภาพ จำเป็นต้องอาศัยข้อมูลเชิงลึกในระดับพื้นที่ที่เชื่อถือได้ ซึ่งเป็นที่มาของ “Biochar Map” แผนที่จำลองอัจฉริยะ (Interactive Map) ที่พัฒนาขึ้นโดยศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC) ร่วมกับศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (NECTEC) เพื่อเป็นระบบฐานข้อมูลสำหรับการวางแผนและบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทานของไบโอชาร์อย่างเป็นระบบ

ระบบจะนำข้อมูลพืชเศรษฐกิจหลักของไทย ประกอบด้วย ปาล์มน้ำมัน ข้าวนาปี ข้าวนาปรัง ยางพารา มันสำปะหลัง อ้อย ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ และมะพร้าว มาบูรณาการร่วมกับฐานข้อมูลพื้นที่เพาะปลูกของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ผนวกกับข้อมูลสัดส่วนชีวมวลเหลือใช้จากกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน เพื่อวิเคราะห์ประสิทธิภาพการผลิต ปริมาณคาร์บอนอินทรีย์ และศักยภาพในการกักเก็บคาร์บอน โดยแสดงผลได้ตั้งแต่ระดับจังหวัด อำเภอ และตำบล

Biochar Map จึงช่วยให้เศษชีวมวลที่กระจายอยู่ในแต่ละพื้นที่ กลายเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับการวางแผนเชิงนโยบาย ซึ่งปัจจุบันมีการต่อยอดใช้วางแผนการลดก๊าซเรือนกระจกด้วยไบโอชาร์ในจังหวัดพะเยา ทำให้ภาครัฐมีฐานข้อมูลประกอบการออกมาตรการส่งเสริมการลดก๊าซเรือนกระจกด้วยไบโอชาร์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสนับสนุนการขับเคลื่อนประเทศไทยสู่เป้าหมาย Net Zero และแผน NDC 3.0 (Nationally Determined Contribution ฉบับที่ 3)

เมื่อผนวกกับฐานข้อมูลการผลิตไบโอชาร์ (Thai Biochar Database) สามารถช่วยประเมินและรายงานปริมาณการกักเก็บคาร์บอนของแต่ละหน่วยผลิต ข้อมูลดังกล่าวสามารถนำไปใช้สนับสนุนตลาดคาร์บอนเครดิตให้โปร่งใสและตรวจสอบย้อนกลับได้ตามกลไกลดก๊าซเรือนกระจกภาคสมัครใจของประเทศหรือ T-VER และเปิดโอกาสการสร้างรายได้เสริมให้เกษตรกร

ปัจจุบันแพลตฟอร์ม Biochar Map เปิดให้หน่วยงานรัฐ เอกชน นักวิจัย และเกษตรกร เข้าใช้งานและติดตามข้อมูลได้ฟรีที่เว็บไซต์ thaibiochar.net หรือหน้าแผนที่โดยตรง map.thaibiochar.net

สนใจข้อมูลเพิ่มเติมติดต่อ:
คุณเกริกชัย อินทร์ปอ
ทีมวิจัยวัสดุและระบบเพื่อสิ่งแวดล้อม ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC)
โทรศัพท์: 0-2564-6500 ต่อ 4461
อีเมล: kroekchi@mtec.or.th
เว็บไซต์: https://www.mtec.or.th/env-research-group-mse-team/

เรียบเรียงโดย
งานสื่อสารและขับเคลื่อนความรู้ ฝ่ายเผยแพร่เทคโนโลยีวัสดุ

เป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ของไทย (Net Zero) ถูกขยับให้เร็วขึ้นเป็นปี พ.ศ. 2593 และความท้าทายจากมาตรการการค้าระหว่างประเทศที่เริ่มมีข้อบังคับด้านสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน เป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญให้ภาคอุตสาหกรรมไทยต้องปรับตัว

การขับเคลื่อนอุตสาหกรรมไทยสู่เป้าหมาย Net Zero จำเป็นต้องอาศัย การประเมินวัฏจักรชีวิต หรือ LCA (Life Cycle Assessment) เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม โดยความน่าเชื่อถือของผลการประเมินขึ้นกับการจัดทำบัญชีรายการวัฏจักรชีวิต หรือ LCI (Life Cycle Inventory) ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญตามมาตรฐาน ISO 14040 และ ISO 14044

ปัจจุบัน สถาบันเทคโนโลยีและสารสนเทศเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (TIIS) ภายใต้เอ็มเทค สวทช. ร่วมกับหน่วยงานพันธมิตร ได้พัฒนา “ฐานข้อมูลวัฏจักรชีวิตแห่งชาติ” ที่มีการบันทึกการใช้ทรัพยากร วัตถุดิบ พลังงาน ตลอดจนการปลดปล่อยมลพิษและของเสียสู่สิ่งแวดล้อมตลอดวัฏจักรชีวิต เพื่อใช้เป็นค่าอ้างอิงในระดับประเทศ

จุดเด่นสำคัญคือ “ความแม่นยำจำเพาะ” เช่น ค่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการผลิตไฟฟ้าของประเทศ (Thai Grid Mix) และค่าสัมประสิทธิ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจก ที่สะท้อนถึงกิจกรรมการผลิตวัสดุพื้นฐาน ซึ่งช่วยให้ผู้ประกอบการไทยไม่ต้องแบกรับภาระภาษีที่สูงเกินจริงจากการใช้ค่ากลางสากล (Global Default) ที่มักประเมินค่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงกว่าความเป็นจริง จนส่งผลให้เสียเปรียบทางการแข่งขัน

“ฐานข้อมูลวัฏจักรชีวิตแห่งชาติ” นี้เปรียบเสมือนเครื่องมือช่วยระบุ “จุดวิกฤต” หรือขั้นตอนที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงที่สุดในกระบวนการผลิต ช่วยให้ภาคเอกชนนำข้อมูลไปจัดทำแผนลดก๊าซเรือนกระจกได้อย่างตรงจุด เช่น การทางพิเศษแห่งประเทศไทย (กทพ.) ที่มีแผนการลดคาร์บอนขององค์กรลง ร้อยละ 30 ผ่านการเลือกใช้วัสดุก่อสร้างคาร์บอนต่ำอย่างปูนซีเมนต์ไฮดรอลิก และลดภาระต้นทุนจากมาตรการกำแพงภาษีคาร์บอนของสหภาพยุโรป (CBAM)

ยิ่งไปกว่านั้น องค์ความรู้จากการพัฒนา “ฐานข้อมูลวัฏจักรชีวิตแห่งชาติ” ยังขยายผลไปสู่การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมอื่นๆ อาทิ การประเมินร่องรอยการใช้น้ำ (Water Footprint) การจัดทำฉลากคาร์บอนฟุตพรินต์ และการออกแบบนโยบายของภาครัฐที่เกี่ยวข้อง

ขณะเดียวกัน การเตรียมความพร้อมด้านข้อมูลคาร์บอนคือความจำเป็นทางธุรกิจ เพื่อรองรับข้อกำหนดการเปิดเผยข้อมูลด้านความยั่งยืนของบริษัทในกลุ่ม SET50 ที่เริ่มมีผลในปี พ.ศ. 2569 ตลอดจนร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของไทย ซึ่งกำหนดให้ภาคเอกชนกว่า 3,200 ราย ต้องรายงานข้อมูลภาคบังคับในช่วงปี พ.ศ. 2571–2572 ก่อนเข้าสู่ระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และการจัดเก็บภาษีคาร์บอนอย่างเต็มรูปแบบในปี พ.ศ. 2573

การมีฐานข้อมูล LCI ที่น่าเชื่อถือและปรับใช้กับกระบวนการผลิตเพื่อลดคาร์บอนได้จริงนั้น เป็นกุญแจสำคัญในการสนับสนุนอุตสาหกรรมไทย ให้ข้ามผ่านกำแพงภาษีและกติกาการค้าโลกด้านสิ่งแวดล้อมได้ ผู้ประกอบการที่สนใจสามารถติดต่อ สถาบันเทคโนโลยีและสารสนเทศเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน เอ็มเทค สวทช. หรือศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ https://www.mtec.or.th/tiis/

เรียบเรียงโดย
งานสื่อสารและขับเคลื่อนความรู้ ฝ่ายเผยแพร่เทคโนโลยีวัสดุ

เมื่อพูดถึงอุตสาหกรรมน้ำตาล หลายคนอาจนึกถึงเพียงน้ำตาลทรายที่ใช้ในชีวิตประจำวัน แต่เบื้องหลังการผลิตนั้น ยังมีวัสดุเหลือใช้ที่เกิดขึ้นในปริมาณมหาศาล หนึ่งในนั้นคือ “กากตะกอนปูน” หรือ CaCake ซึ่งเกิดจากกระบวนการทำความสะอาดและลดค่าสีน้ำเชื่อมก่อนผลิตเป็นน้ำตาลทรายขาว เดิมวัสดุชนิดนี้มักถูกมองว่าเป็นของเสียที่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการกำจัด แต่วันนี้ นักวิจัยกำลังเปลี่ยนมุมมองใหม่ ให้กากตะกอนปูนกลายเป็นวัตถุดิบที่มีมูลค่าสำหรับอุตสาหกรรมพลาสติก

ประเทศไทยผลิตน้ำตาลทรายดิบได้ประมาณ 7.5 ล้านตันต่อปี ส่งผลให้เกิดกากตะกอนปูน (CaCake) มากถึง 112,500–225,000 ตันต่อปี หากปล่อยทิ้งไว้ นอกจากจะเป็นภาระด้านการจัดการของเสียแล้ว ยังเป็นการสูญเสียทรัพยากรที่สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้

กากตะกอนปูนเกิดขึ้นจากการเติมปูนขาว (Ca(OH₂) และก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) ลงในน้ำเชื่อม เพื่อแยกสิ่งเจือปนออก  กระบวนการนี้ทำให้เกิดตะกอนแคลเซียมคาร์บอเนต (CaCO₃) ซึ่งถูกกรองออกมาเป็น CaCake

สิ่งที่น่าสนใจคือ CaCake มีองค์ประกอบหลักเป็นแคลเซียมคาร์บอเนตที่มีความบริสุทธิ์สูง อนุภาคมีขนาดเล็กและกระจายตัวได้ดี คุณสมบัติเหล่านี้ใกล้เคียงกับแร่หินปูนธรรมชาติที่ใช้เป็นสารเติมแต่งในอุตสาหกรรมพลาสติก จึงสามารถนำมาพัฒนาเป็น แคลเซียมมาสเตอร์แบตช์ (Calcium Masterbatch) ซึ่งเป็นวัตถุดิบสำหรับผสมในเม็ดพลาสติก ช่วยลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์พลาสติกได้

นอกจากการสร้างมูลค่าเพิ่มแล้ว งานวิจัยนี้ยังช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เพราะเป็นการลดการพึ่งพาการทำเหมืองหินปูนธรรมชาติ ลดการใช้ทรัพยากรใหม่ และลดพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากการทำเหมือง อีกทั้งกากตะกอนปูนยังเกิดจากกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการใช้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในโรงงานน้ำตาล จึงสอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) และการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เพื่อมุ่งสู่เป้าหมาย Net Zero ในอนาคต

ความสำเร็จของงานวิจัยเกิดจากความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชน ภายใต้โครงการพัฒนาและยกระดับสถานประกอบการอุตสาหกรรมเพื่อเชื่อมโยงสู่ตลาดเศรษฐกิจหมุนเวียน ด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยี (Up-Tech Circular Economy) ของกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ (กพร.) โดยมีศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ เอ็มเทค สวทช. เป็นที่ปรึกษา และได้รับความร่วมมือจาก บริษัท น้ำตาลมิตรผล จำกัด ซึ่งเป็นเจ้าของกากตะกอนปูน และ ห้างหุ้นส่วนจำกัด โพลี่เพ็ท ผู้ผลิตมาสเตอร์แบตช์สำหรับอุตสาหกรรมพลาสติก ที่สนใจนำเอากากตะกอนปูนหรือ CaCake มาใช้ประโยชน์ โดยได้ร่วมกันพัฒนาตั้งแต่วัตถุดิบจนถึงการผลิตในระดับอุตสาหกรรม ปัจจุบันงานวิจัยอยู่ในช่วงทดสอบระดับกึ่งอุตสาหกรรม (Pilot Scale) และเตรียมขยายผลสู่การใช้งานเชิงพาณิชย์ โดยทางเอ็มเทค ร่วมกับ กพร. และหน่วยงานเครือข่าย End of Waste อยู่ระหว่างดำเนินการเพื่อรับรองการใช้ประโยชน์กากตะกอนปูน หรือ CaCake จากการเป็นของเสียให้เป็นวัตถุดิบทุติยภูมิสำหรับอุตสาหกรรมพลาสติก รวมทั้งอุตสาหกรรมอื่นๆ ที่มีศักยภาพต่อไป

การเปลี่ยน “ของเสีย” ให้กลายเป็น “วัตถุดิบ” ไม่ใช่เพียงการลดปริมาณขยะเท่านั้น แต่ยังสะท้อนแนวคิดการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับภาคอุตสาหกรรม และช่วยขับเคลื่อนประเทศไทยสู่ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนที่ยั่งยืน ซึ่งเป็นอีกตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่า นวัตกรรมสามารถเปลี่ยนปัญหาให้กลายเป็นโอกาสได้อย่างเป็นรูปธรรม

สนใจเทคโนโลยีติดต่อ:
คุณวัชรี สอนลา ทีมวิจัยซีเมนต์และวัสดุคอมพอสิตเพื่อความยั่งยืน
โทรศัพท์ 0 2564 6500 ต่อ 4047
E-mail: watcharp@mtec.or.th