เครื่องมือการประเมินความยั่งยืน – TIIS

MFA Pro

Chanpen Thanomboon — Tue, 16 Dec 2025 04:27:01 +0000

MFA Pro

MFA Pro คือ โปรแกรมวิเคราะห์การไหลของวัสดุสำหรับอุตสาหกรรมปาล์มน้ำมัน เป็นโปรแกรมสำเร็จรูปเพื่อวิเคราะห์การไหลของวัสดุในอุตสาหกรรมแปรรูปปาล์มน้ำมันและผลิตภัณฑ์ต่อเนื่องที่ใช้ประโยชน์จากน้ำมันปาล์ม และข้อมูลเทคโนโลยีการจัดการของเสียที่มีอยู่ในปัจจุบัน เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลการประเมินการไหลของวัสดุ (Material Flow) ประเมินต้นทุนวัตถุดิบในการผลิต (Financial Flow) และประเมินค่าคาร์บอนฟุตพริ้นต์ของผลิตภัณฑ์ที่แปรรูปจากปาล์มน้ำมัน (Carbon Footprint)

โปรแกรมสำเร็จรูปที่ใช้ประเมินการไหลของวัสดุตั้งแต่ขั้นตอนการปลูกปาล์มน้ำมัน การสกัดน้ำมันปาล์มดิบ การกลั่นน้ำมันปาล์มบริสุทธิ์ และการผลิตไบโอดีเซล
พัฒนาขึ้นเพื่อการบริหารจัดการทรัพยากร ลดการเกิดการสูญเสียภายในโรงงานอย่างเป็นระบบมีประสิทธิภาพ ผ่านรูปแบบการประเมินความสูญเสียที่เกิดขึ้นทั้งมวลสาร และปริมาณน้ำมัน
สามารถวิเคราะห์ต้นทุนของวัตถุดิบในกระบวนการผลิต และต้นทุนของวิธีการจัดการของเสียที่เกิดขึ้น
สามารถวิเคราะห์ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมผ่านรูปแบบการประเมินค่าคาร์บอนฟุตพรินต์

กลุ่มเป้าหมายที่สามารถใช้โปรแกรมวิเคราะห์การไหลของวัสดุ (Material Flow Analysis: MFA)

ผู้ประกอบการกลุ่มอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับการผลิตปาล์มน้ำมัน และผลิตภัณฑ์ต่อเนื่องที่ใช้ประโยชน์จากน้ำมันปาล์ม
- การแปรรูปผลิตภัณฑ์ขั้นต้น (โรงงานสกัดน้ำมันปาล์มดิบ)
- การแปรรูปผลิตภัณฑ์ขั้นกลาง (โรงงานกลั่นน้ำมันปาล์มบริสุทธิ์)
- การแปรรูปผลิตภัณฑ์ขั้นปลาย (โรงงานผลิตไบโอดีเซล)
- เกษตรกรผู้เพาะปลูกปาล์มน้ำมัน
กระทรวงเกษตร และสหกรณ์ (เพื่อกำหนดนโยบาย การบริหารจัดการปาล์มน้ำมัน)
นักวิชาการ
นักวิจัย/ภาคการศึกษา
ภาคเอกชนอื่นๆ

จุดเด่นของโปรแกรม

สามารถเลือกใช้ฐานข้อมูลที่มีอยู่ในระบบ หรือสร้างข้อมูลของตนเองเพิ่มใหม่ตาม Template ที่กำหนดไว้
ปริมาณสารขาเข้า-สารขาออกที่จำเป็นในกระบวนการผลิต
% น้ำมันของวัตถุดิบ และผลิตภัณฑ์ที่สนใจได้
ราคาวัตถุดิบที่ใช้ในกระบวนการผลิต (Unit Cost)
การสัมประสิทธิ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Emission Factor; EF)
สร้าง Flow diagram ได้โดยอัตโนมัติจากข้อมูลที่ผู้ใช้งานป้อนเข้าโปรแกรม
Export ผลการวิเคราะห์ได้ทั้งแบบตาราง excel และไฟล์ภาพ jpec เพื่อประกอบการจัดทำรายงานได้

รายละเอียดการกรอกข้อมูลในโปรแกรม

WELA

Chanpen Thanomboon — Tue, 16 Dec 2025 04:23:42 +0000

WALA: WEb Application for Life cycle Assessment

โปรแกรมสำหรับการประเมินวัฏจักรชีวิต (Life Cycle Assessment: LCA) โดยเชื่อมโยงข้อมูลกับระบบการจัดการข้อมูล LCI (DALA) โดย WELA เป็นการประเมินวัฏจักรชีวิต เพื่อทราบผลกระทบนำเสนอผลกระทบสิ่งแวดล้อมตามวิธีการประเมินผลกระทบ (Life Cycle Impact Assessment: LCIA) โดยเป็นโปรแกรมที่นำเสนอผลกระทบในรูปแบบต่าง ๆ อาทิ ผลกระทบของแต่ละกระบวนการ เปรียบผลกระทบของแต่ละกระบวนการ หาสาเหตุของผลกระทบหลัก โดยการนำเสนอจะเป็นรูปแบบของตารางและกราฟ เพื่อให้สามารถเข้าใจและสื่อสารได้อย่างง่าย

DALA

Chanpen Thanomboon — Tue, 16 Dec 2025 04:19:30 +0000

DALA: DAta for Life cycle Assessment

DALA หรือระบบบริหารและจัดการข้อมูลเพื่อพัฒนาบัญชีรายการสิ่งแวดล้อม เป็นระบบจัดการข้อมูลเพื่อใช้สำหรับสร้างบัญชีรายการสิ่งแวดล้อม (LCI) ให้เป็นไปตามรูปแบบโครงสร้างข้อมูลของ ILCD ซึ่งเป็นรูปแบบที่เป็นที่ยอมรับและใช้งานอย่างแพร่หลายและสามารถนำไปใช้ในการประเมินในรูปแบบต่าง ๆ อาทิ Life Cycle Assessment (LCA) Carbon Footprint (CF) และ Product Environmental Footprint (PEF) ซึ่งผู้ที่ใช้งานไม่จำเป็นต้องทราบถึงขั้นตอนการสร้าง LCI ที่ถูกต้อง ระบบจัดการข้อมูลนี้จะสามารถช่วยให้ได้มาซึ่ง LCI ที่ได้มาตรฐานทั้งยัง function อำนวยความสะดวกในการจัดการผู้ใช้งาน กำหนดการเข้าถึงข้อมูล และสร้าง documentation ของฐานข้อมูล LCI ได้อีกด้วย

LookieWaste: แอพพลิเคชั่นเพื่อตรวจสอบขยะอาหารและบรรจุภัณฑ์

Chanpen Thanomboon — Wed, 13 Aug 2025 09:14:57 +0000

LookieWaste: แอพพลิเคชั่นเพื่อตรวจสอบขยะอาหารและบรรจุภัณฑ์

ที่มาหรือความสำคัญของการวิจัย

ปัญหาการสูญเสียอาหารนับเป็นประเด็นที่ทุกประเทศล้วนให้ความสำคัญ เนื่องจากการสูญเสียอาหารมีผลกระทบต่อความมั่นคงด้านอาหารของคนในประเทศ รวมทั้งคุณภาพอาหาร และความปลอดภัย ปัจจุบันประเทศไทยยังขาดทั้งข้อมูลและระบบจัดเก็บข้อมูลการสูญเสียอาหารและขยะอาหารอย่างเป็นระบบ อีกทั้งข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับขยะอาหารเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการบริโภคส่วนบุคคล ซึ่งเข้าถึงข้อมูลรายบุคคล มีความยุ่งยาก สิ้นเปลืองทั้งแรงงานและงบประมาณ ดังนั้น สถาบันเทคโนโลยีและสารสนเทศเพื่อการพัฒนาที่ยังยืน (TIIS) ซึ่งได้รับทุนอุดหนุนวิจัยจาก UN environment จึงวิจัยและพัฒนาแอพพลิเคชั่น Lookie Waste เพื่อตรวจสอบขยะอาหารและบรรจุภัณฑ์อาหารได้อย่างต่อเนื่อง สามารถเข้าถึงกลุ่มคนได้เป็นจำนวนมาก นอกจากนี้ยังมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความตระหนักในการบริโภคอาหารผ่านแนวคิดตลอดวัฏจักรชีวิต อันจะนำไปสู่การลดปริมาณขยะอาหารต่อไป

คุณลักษณะพื้นฐาน

แอพพลิเคชั่น LookieWaste ประกอบด้วย 2 ส่วน ส่วนของการแสดงผลและบันทึกข้อมูลของผู้ใช้งาน และส่วนระบบการจัดการและบันทึกผลข้อมูลสำหรับผู้พัฒนา

ส่วนของการแสดงผลและบันทึกข้อมูลของผู้ใช้งาน

“LookieWaste” เป็นแอพพลิเคชั่นบนสมาร์ทโฟน รองรับระบบปฏิบัติ iOS และ Android หลังจากดาวน์โหลดใช้งาน โดยแสดงผลกระทบจากขยะอาหารที่เกิดขึ้น ทั้ง 3 ด้าน โดยประเมินผลตามนิยามของขยะอาหาร (Food waste) [FAO, 2011] ในหน้าแรกของการเปิดใช้งานแอพพลิเคชั่น (Welcome display) จะแสดงโลโก้ของหน่วยงานที่พัฒนาแอพพลิเคชั่น คือ National Metal and Materials Technology Center (MTEC) National Science and Technology Development Agency (NSTDA) และหน่วยงานผู้สนับสนุนทางการเงิน “The Resource Efficiency through Application of Life Cycle Thinking” (REAL) โครงการภายใต้ The European Union (UN) ก่อนเริ่มใช้งานผู้ใช้งานต้องเข้าระบบในครั้งแรกของการใช้งาน ประกอบด้วย 3 วิธี Device facebook และ Google+

การใช้งาน

การใช้งานแอพพลิเคชั่นประกอบด้วย 3 ขั้นตอน ได้แก่ 1) เลือกเมนูอาหาร 2) เลือกบรรจุภัณฑ์อาหาร 3) การประมาณการณ์อาหารที่เหลือจากการบริโภค ส่วนสุดท้ายคือการแปรผลผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคมของขยะอาหารและบรรจุภัณฑ์อาหาร โดย

ผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อม แสดงผลปริมาณการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) ที่เกิดจากขยะอาหารและบรรจุภัณฑ์อาหาร รวมถึงการจัดการบรรจุภัณฑ์อาหาร การปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากขยะอาหารและบรรจุภัณฑ์อาหารจะถูกตีความเป็นเปอร์เซ็นต์ ซึ่งคำนวณจากหลักแนวคิดการประเมินตลอด วัฏจักรชีวิต ตั้งแต่การได้มาซึ่งวัถตุดิบ จนถึงการจำกัดซาก แบ่งระดับความรุนแรงออกเป็น 5 ระดับ ดังนี้

ระดับ 1 ปริมาณการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) 0-20 % ที่เกิดจากขยะอาหารและบรรจุภัณฑ์อาหาร รวมถึงการจัดการบรรจุภัณฑ์อาหาร เป็นระดับความรุนแรงที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด

ระดับ 2 ปริมาณการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) 21-40 % ที่เกิดจากขยะอาหารและบรรจุภัณฑ์อาหาร รวมถึงการจัดการบรรจุภัณฑ์อาหาร

ระดับ 3 ปริมาณการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) 41-60 % ที่เกิดจากขยะอาหารและบรรจุภัณฑ์อาหาร รวมถึงการจัดการบรรจุภัณฑ์อาหาร

ระดับ 4 ปริมาณการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) 61-80 % ที่เกิดจากขยะอาหารและบรรจุภัณฑ์อาหาร รวมถึงการจัดการบรรจุภัณฑ์อาหาร

ระดับ 5 ปริมาณการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) 81-100% ที่เกิดจากขยะอาหารและบรรจุภัณฑ์อาหาร รวมถึงการจัดการบรรจุภัณฑ์อาหาร เป็นระดับความรุนแรงที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากที่สุด

ผลกระทบทางด้านเศรษฐกิจ สื่อสารโดยจำนวนเงินที่สูญเสียไปจากขยะอาหารที่เกิดขึ้นในแต่ละมื้อ โดยพิจารณาจากราคากลางของแต่ละส่วนประกอบอาหารในแต่ละเมนู เพื่อให้ทราบถึงจำนวนเงินที่ต้องเสียไปโดยเปล่าประโยชน์ของผู้ใช้งาน

ผลกระทบทางด้านสังคม สื่อสารโดยแสดงจำนวนเด็กที่หิวโหยจากการทิ้งขว้างอาหาร โดยแปลงปริมาณขยะอาหารในแต่ละเมนูเป็นปริมาณแคลอรี่ของอาหารที่เพียงพอสำหรับความต้องการพลังงานของเด็กในแต่ละวันซึ่งเด็กต้องการปริมาณแคลอรี่ 1,600 กิโลแคลอรีต่อคนต่อวัน

การแปรผลกระทบทั้ง 3 ด้านของแอพพลิเคชั่น LookieWaste

ผู้ใช้งานแอพพลิเคชั่น สามารถบันทึกพฤติกรรมการบริโภคอาหารในแต่ละวันได้ เพื่อติดตามผลสรุปในแต่ละช่วงเวลาของการใช้งาน ซึ่งแสดงผลการใช้งานเป็นระยะเวลา 30 วัน โดยแสดงทั้งรูปแบบกราฟของขยะอาหารที่เกิดขึ้นในแต่ละวัน และแสดงผลกระทบทั้งหมดที่เกิดจากการใช้งาน ซึ่งจะเห็นแนวโน้มของพฤติกรรมการบริโภคของผู้ใช้งานเอง จนเกิดความตระหนักแก่ผู้ใช้งาน นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหาร ตลอดจนการเลือกบรรจุภัณฑ์อาหาร

2. ส่วนระบบการจัดการและบันทึกข้อมูลสำหรับผู้พัฒนา

ระบบการจัดการสำหรับผู้พัฒนาแอพพลิเคชั่น ประกอบด้วยเมนูหลัก ดังนี้

Manage Item โดยแบ่งออกเป็น Menu, Process, Item, Packaging, Packaging Management และ Cooking ผู้พัฒนาสามารถปรับเปลี่ยน แก้ไข เพิ่มเติมเมนูอาหาร ส่วนประกอบอาหาร บรรจุภัณฑ์อาหาร การจัดการบรรจุภัณฑ์อาหาร และวิธีการทำอาหาร หรือปรับเปลี่ยน ค่า emission factor เพื่อประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม และราคาวัตถุดิบของส่วนประกอบอาหาร สำหรับการประเมินผลกระทบทางเศรษฐกิจ รวมถึงปริมาณกิโลแคลอรี่ในแต่ละเมนู สำหรับการประเมินผลกระทบทางสังคม
Users ประกอบด้วยรายชื่อของผู้ใช้งานทั้งหมด โดยแสดงข้อมูลพื้นฐานทั่วไปตามที่ได้ลงทะเบียนไว้ในตอนเริ่มต้นใช้งานแอพพลิเคชั่น
Report โดยแบ่งออกเป็น Information User, User Waste และ User effect เป็นการรายงานผลของผู้เข้าใช้งานทั้งหมด ในรูปแบบกราฟ และเปอร์เซ็นต์ เพื่อนำผลไปวิเคราะห์และประยุกต์ใช้ในงานวิจัยต่อไป

การนำไปใช้ / ถ่ายทอดเทคโนโลยี

ข้อมูลผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคม จากการบริโภคอาหารเพื่อประยุกต์ใช้ในการประเมิน carbon footprint โรงอาหารขององค์การสหประชาชาติประเทศไทย
แอพพลิเคชั่น Lookie Waste เพื่อสร้างความตระหนักในการลดขยะอาหารของประเทศไทย

กลุ่มลูกค้า / ผู้ใช้งานเทคโนโลยีเป้าหมาย

องค์การสหประชาชาติด้านสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (United Nations Environment)
Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO)
กระทรวงการต่างประเทศ
สำนักงานสถิติแห่งชาติ
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ