แปลและเรียบเรียง โดย อรวรรณ สัมฤทธิ์เดชขจร
ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ

นักวิทยาศาสตร์จาก University of Borås ประเทศสวีเดนพัฒนาสิ่งทอแบบยั่งยืนจากขนมปังเก่าเหลือทิ้งเพื่อลดปัญหาจากการใช้ฝ้ายซึ่งเป็นพืชที่ใช้น้ำมาก และกระบวนการผลิตสิ่งทอจากปิโตรเคมีที่ปลดปล่อยไมโครพลาสติกสู่สิ่งแวดล้อม

ภาพจาก https://phys.org/news/2019-06-bread-textiles.html

เครดิตภาพ University of Borås

แต่ละปี ซูเปอร์มาร์เก็ตในประเทศสวีเดนมีขนมปังเหลือทิ้งในปริมาณมาก ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเนื่องจากเกิดของเสีย และใช้ทรัพยากรอย่างไม่คุ้มค่า ประจวบกับปริมาณการผลิตสิ่งทอของโลกกำลังเติบโตขึ้นตามอุปสงค์ที่เพิ่มขึ้น แต่ทว่าการผลิตสิ่งทอจากปิโตรเคมีปลดปล่อยไมโครพลาสติกออกสู่สิ่งแวดล้อม

Akram Zamani แห่งภาควิชาการนำทรัพยากรกลับมาใช้ใหม่ (Department of Resource Recovery) และทีมวิจัยจากUniversity of Borås ต้องการแก้ปัญหาทั้ง 2 ประเด็นข้างต้น จึงคิดนอกกรอบด้วยการนำขนมปังเก่าจากซูเปอร์มาร์เก็ตมาพัฒนาเป็นสิ่งทอ

ทีมวิจัยจาก University of Borås

ภาพจาก https://phys.org/news/2019-06-bread-textiles.html

เครดิตภาพ University of Borås

ทีมวิจัยศึกษาความเป็นไปได้ในการพัฒนาสิ่งทอที่ยั่งยืน โดยศึกษาสภาวะที่เหมาะสมในการเลี้ยงเชื้อราสาย (filamentous fungi) ให้เติบโตในขนมปังเก่าเหลือทิ้ง และผลิตสิ่งทอจากเชื้อราด้วยกระบวนการที่ใช้โครงสร้างพื้นฐานที่มีอยู่แล้วในอุตสาหกรรมสิ่งทอและกระดาษ ทั้งนี้เพื่อเร่งให้สิ่งทอจากเชื้อราไปสู่สังคมได้เร็วขึ้น

ทีมวิจัยนำขนมปังเก่าเหลือทิ้งหลายชนิดมาผสมรวมกันในถังหมัก (bioreactor) เพื่อใช้เลี้ยงเชื้อราสายเพื่อให้ได้ชีวมวลจากเชื้อรา  จากนั้นทำเส้นด้ายและผ้าไม่ถักไม่ทอ (non-woven) จากเส้นใยของผนังเซลล์เชื้อราด้วยกระบวนการปั่นเปียก (wet spinning) (1) และกระบวนการเว็ต-เลด (wet laid) (2) ตามลำดับ ทั้งนี้ได้หลีกเลี่ยงการใช้สารเคมีอันตรายที่ปกติมักใช้ในอุตสาหกรรมสิ่งทอ

ผลิตภัณฑ์พลอยได้ (byproduct) จากกระบวนการหมักคือ โปรตีนที่เหลือภายหลังจากสกัดเอาเส้นใยของผนังเซลล์เชื้อราออกไปแล้ว สามารถใช้เป็นอาหารและวัสดุป้อนสำหรับเลี้ยงสัตว์ได้

ปัจจุบัน ทีมวิจัยกำลังศึกษากระบวนการปั่นเปียกเพื่อพัฒนาเส้นด้าย และทดสอบด้วยวิธีการต่างๆ เพื่อพัฒนาสมบัติของเส้นด้าย

ในอนาคต ทีมวิจัยคาดหวังว่าเส้นด้ายจากเชื้อรานี้จะนำมาใช้เป็นเสื้อผ้า วัสดุทางการแพทย์ และสิ่งทอสำหรับเฟอร์นิเจอร์ได้ และเมื่อใช้งานจนสิ้นสุดวัฏจักรชีวิตก็สามารถย่อยสลายได้

ข้อมูลเพิ่มเติม

(1) การผลิตเส้นใยแบบปั่นเปียก (wet spinning): การเตรียมสารละลายโพลิเมอร์แล้วฉีดผ่านหัวฉีด (spinnerets) ที่จุ่มอยู่ในอ่างของสารละลายตกตะกอน (coagulation bath) เส้นใยที่ตกตะกอนออกมาจากสารละลายจะถูกดึงยืดเพื่อเพิ่มความแข็งแรง แล้วทำให้แห้งโดยการใช้ลมร้อนเป่า

(2) เว็ต-เลด (wet-laid): การขึ้นรูปผ้าไม่ถักไม่ทอจากเส้นใยสั้น โดยกระจายเส้นใยสั้นในน้ำแล้วกรองเพื่อแยกน้ำออกจากเส้นใย ผ้าไม่ถักไม่ทอที่ได้มีการเรียงตัวของเส้นใยในทุกทิศทาง

สนใจอ่านข้อมูลเพิ่มเติมที่

  • https://www.atlasobscura.com/articles/bread-fungus-sustainable-textiles
  • https://phys.org/news/2019-06-bread-textiles.html
  • https://www2.mtec.or.th/th/research/textile/
Scroll Up