Lifestyle Footprint
ที่มาและความสำคัญ
การดำเนินชีวิตประจำวันของทุกคนล้วนเกี่ยวข้องกับการใช้ทรัพยากรธรรมชาติและก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ไม่ว่าจะเป็นการเลือกรับประทานอาหาร การซื้อและใช้สินค้า การใช้พลังงานและทรัพยากรภายในที่อยู่อาศัย ตลอดจนรูปแบบการเดินทาง พฤติกรรมเหล่านี้จึงเป็นส่วนสำคัญที่สะท้อน “รอยเท้าวิถีชีวิต” หรือ Lifestyle Footprint ของแต่ละบุคคล
เพื่อให้สามารถประเมินผลกระทบจากวิถีชีวิตของคนไทยได้อย่างเป็นรูปธรรม จึงเกิด โครงการการพัฒนาชุดข้อมูลและค่าการหมุนเวียนของกลุ่มอาหารและที่อยู่อาศัย เพื่อบูรณาการแพลตฟอร์มวิถีชีวิตตามแนวเศรษฐกิจหมุนเวียนของประเทศไทย ดำเนินการโดย สถาบันเทคโนโลยีและสารสนเทศเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (TIIS) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และได้รับการสนับสนุนงบประมาณจาก หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) โดยมุ่งเก็บข้อมูลพฤติกรรมการบริโภค การเดินทาง และการอยู่อาศัย เพื่อนำไปสู่การประเมินประสิทธิภาพ ความยั่งยืน และการหมุนเวียนของวิถีชีวิต
จากแนวคิดดังกล่าว ได้มีการพัฒนา Lifestyle Footprint ขึ้นเป็นแพลตฟอร์มที่ช่วยให้ประชาชนสามารถสำรวจและประเมินรูปแบบการใช้ชีวิตของตนเอง ผ่านคำถามที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมในชีวิตประจำวัน พร้อมแสดงผลให้ผู้ใช้งานเข้าใจได้ง่ายว่า พฤติกรรมของตนมีส่วนเกี่ยวข้องกับการใช้ทรัพยากร การปล่อยก๊าซเรือนกระจก การหมุนเวียนทรัพยากร และค่าใช้จ่ายอย่างไร
Lifestyle Footprint คืออะไร?
Lifestyle Footprint เป็นแพลตฟอร์มสำหรับประเมิน “ฟุตพรินท์วิถีชีวิต” ของแต่ละบุคคล โดยผู้ใช้งานตอบแบบสอบถามเกี่ยวกับพฤติกรรมและกิจกรรมในชีวิตประจำวัน จากนั้นระบบจะประมวลผลและแสดงผลลัพธ์ เพื่อช่วยให้ผู้ใช้งานเห็นภาพรวมผลกระทบจากรูปแบบการใช้ชีวิตของตนเอง และนำข้อมูลไปใช้เป็นแนวทางในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมให้เหมาะสมและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้น
การประเมินครอบคลุมวิถีชีวิตที่สำคัญ ได้แก่ อาหารและโภชนาการ (Food and Nutrition), พฤติกรรมการบริโภค (Consumption Behaviour), การอยู่อาศัย (Housing) และการเดินทาง (Mobility) รวมถึงประเด็นด้านพฤติกรรมการเกิดขยะอาหาร (Food Waste Generation Behaviour)
Lifestyle Footprint ประเมินอะไรบ้าง?
ผลการประเมินรูปแบบวิถีชีวิตของผู้ใช้งานสะท้อนผ่านตัวชี้วัดสำคัญ 4 ด้าน ได้แก่
• LMF – Lifestyle Material Footprint ปริมาณการใช้ทรัพยากรจากรูปแบบการดำเนินชีวิต
• GHG – Greenhouse Gas การปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิต
• CS – Circularity Score ระดับการหมุนเวียนของทรัพยากร
• PE – Pay for Expenses มูลค่าค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับรูปแบบการใช้ชีวิต
ระบบจะแสดงผลการประเมินรายบุคคล พร้อมแจกแจงสัดส่วนที่เกิดจากกิจกรรมด้านอาหารและโภชนาการ พฤติกรรมการบริโภค การอยู่อาศัย และการเดินทาง ทำให้ผู้ใช้งานสามารถมองเห็นได้ว่ากิจกรรมประเภทใดมีส่วนต่อฟุตพรินท์ของตนเองมากน้อยเพียงใด นอกจากนี้ ยังมีการนำผลกระทบจากพฤติกรรมและการใช้ชีวิตประจำวันมาสรุปเป็น Single Score เพื่อสะท้อนภาพรวมของรอยเท้าที่เราทิ้งไว้บนโลก ทั้งในด้านการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ การปล่อยมลพิษ การหมุนเวียนทรัพยากร และค่าใช้จ่าย พร้อมช่วยให้ผู้ใช้งานมองเห็นระดับรูปแบบวิถีชีวิตของตนเองได้อย่างเข้าใจง่าย
จุดเด่นของแพลตฟอร์ม
Lifestyle Footprint ถูกออกแบบให้ประชาชนทั่วไปสามารถเข้าถึงและใช้งานได้ง่าย ผู้ใช้งานสามารถสมัครสมาชิกและเข้าสู่ระบบเพื่อทำแบบประเมินในแต่ละหมวดหมู่ ก่อนตรวจสอบผลลัพธ์และภาพรวมรูปแบบวิถีชีวิตของตนเอง ระบบจึงไม่ได้ทำหน้าที่เพียงเก็บข้อมูล แต่ยังเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้ผู้ใช้งาน เข้าใจความเชื่อมโยงระหว่างพฤติกรรมในชีวิตประจำวันกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และสร้างความตระหนักในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมไปสู่รูปแบบการดำเนินชีวิตที่ยั่งยืนมากขึ้น เพราะการลด Lifestyle Footprint ไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นจากการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ การปรับพฤติกรรมเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน เมื่อเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและในวงกว้าง ก็สามารถมีส่วนช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และสนับสนุนการขับเคลื่อนประเทศไทยไปสู่สังคมและเศรษฐกิจหมุนเวียนได้