แปลและเรียบเรียง โดย มาริสา คุณธนวงศ์

ถาม : ไตรโคลซานที่เคลือบผิวสิ่งทอและพลาสติกเพื่อให้มีสมบัติต้านเชื้อแบคทีเรีย ปลอดภัยต่อผู้ใช้หรือไม่?

ตอบ : ปัจจุบันสังคมให้ความสำคัญกับสุขอนามัยมากขึ้นส่งผลให้เกิดผลิตภัณฑ์หลายประเภทที่มีสมบัติต้านเชื้อแบคทีเรีย ตั้งแต่สบู่เหลวล้างมือ ครีมอาบน้ำ ภาชนะในครัวเรือน หรือแม้กระทั่งของเด็กเล่น โดยในผลิตภัณฑ์เหล่านี้จะมีสารสำคัญคือ “สารไตรโคลซาน

 “สารไตรโคลซาน” เป็นสารประกอบสังเคราะห์ที่ได้รับการคิดค้นมาตั้งแต่ 50 ปีที่แล้วโดยนำมาใช้เป็นสารตัวเติมในผลิตภัณฑ์สุขอนามัยต่างๆ รวมถึงนำไปใช้ในเคลือบสิ่งทอและพลาสติกเพื่อให้มีสมบัติต้านเชื้อแบคทีเรียได้ แต่อย่างไรก็ตามการใช้สารดังกล่าวยังมีข้อถกเถียงกันในเรื่องของความปลอดภัยต่อสุขภาพเนื่องจากการใช้ไตรโคลซานกับผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายอาจทำให้ร่างกายคนเราสัมผัสสารนี้เป็นระยะเวลานานต่อเนื่องจนเกิดการสะสมอยู่ในร่างกายมากซึ่งทำให้เกิดความเสี่ยงของโรคร้ายตามมาได้ ทั้งนี้มีผลการศึกษาพบว่ามีสารไตรโคลซานปริมาณเล็กน้อยสะสมอยู่ในน้ำนมแม่จากหญิงที่ให้นมบุตรถึง 97 เปอร์เซ็นต์ของจำนวนตัวอย่างทั้งหมดและพบในปัสสาวะของผู้ทดสอบเกือบ 75 เปอร์เซ์นต์ นอกจากนี้สารดังกล่าวยังติดอันดับหนึ่งในเจ็ดที่พบมากที่สุดในแม่น้ำลำธารของประเทศสหรัฐอเมริกาอีกด้วย เพราะในแต่ละปีมีการผลิตสารนี้ถึง1,500 ตันซึ่งท้ายที่สุดมันก็มาสะสมรวมกันที่แม่น้ำลำธารนั่นเอง

ผลข้างเคียงที่มาพร้อมกับผลประโยชน์
แม้ว่ามีการพิสูจน์แล้วว่าสารไตรโคลซานนี้สามารถป้องกันโรคเหงือกและกำจัดแบคทีเรียที่อันตรายทุกชนิดจากผิวหนังและช่องปากได้ แต่ก็ยังมีผลการศึกษาอีกหลายแหล่งที่พบว่าสารนี้มีผลข้างเคียงที่ไม่อาจมองข้ามได้ ตั้งแต่ มีผลทำให้การหดตัวของกล้ามเนื้อแย่ลง ขัดขวางการพัฒนาทางด้านฮอร์โมน เพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็นภูมิแพ้ และทำให้แบคทีเรียมีความสามารถในการต้านทานยาปฏิชีวนะได้มากขึ้น นอกจากนี้แล้วผลงานวิจัยชิ้นล่าสุดยังพบด้วยว่า ‘มะเร็งตับ’ เป็นหนึ่งในผลข้างเคียงที่เกิดขึ้นได้อีกด้วย

‘มะเร็งตับ’ ผลข้างเคียงที่ไม่ควรเสี่ยง
แม้ว่าผลงานวิจัยแสดงให้เห็นว่ามะเร็งตับเป็นผลข้างเคียงที่เกิดกับหนูทดลองเมื่อสัมผัสกับสารไตรโคลซาน แต่นักวิจัยก็ได้อธิบายว่าความเสี่ยงนี้อาจเกิดกับมนุษย์ได้เช่นกัน ทีมวิจัยจากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานดิเอโก (University of California, San Diego School of Medicine) ได้อธิบายว่า เมื่อพวกเขาลองให้หนูกลุ่มหนึ่งสัมผัสกับไตรโคลซานเป็นเวลา 6 เดือนซึ่งเทียบคร่าวๆเท่ากับ 18 ปีของมนุษย์ ผลพบว่าหนูกลุ่มนี้จะมีความไวต่อการเป็นก้อนเนื้อที่ตับชนิดที่ถูกเหนี่ยวนำด้วยสารเคมีมากขึ้นโดยพบว่ามีขนาดใหญ่กว่าและพบได้บ่อยกว่าเมื่อเทียบกับหนูกลุ่มที่ไม่ได้สัมผัสกับสารไตรโคลซาน

กลไกการเกิดก้อนเนื้อนั้นเกิดจากสารไตรโคลซานเข้าไปขัดขวางการทำงานของตับในหนูทดลองโดยรบกวนการตอบสนองของโปรตีนที่มีชื่อว่า constitutive androstane receptor (CAR) ซึ่งอยู่ในกระบวนการทำลายสารเคมีแปลกปลอมในร่างกาย ส่งผลให้เซลล์ตับเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็วและกลายเป็นตับแข็ง การเป็นตับแข็งต่อเนื่องในระยะยาวจะส่งเสริมทำให้เกิดก้อนเนื้อหรือเนื้องอกได้ และเนื้องอกในตับอาจกลายเป็นเนื้อร้ายหรือมะเร็งตับได้ในที่สุด
แต่อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันสารไตรโคลซานอยู่ภายใต้การพิจารณาของหน่วยงานองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา ( US Food and Drug Administration ,FDA) ซึ่งFDA ได้ระบุไว้บนเว็บไซต์ว่า ขณะนี้ยังไม่มีหลักฐานใดที่แสดงว่าไตรโคลซานที่เติมลงไปในสบู่และน้ำยาอาบน้ำประเภทต้านเชื้อแบคทีเรียจะเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพเป็นพิเศษกว่าการใช้เพียงน้ำและสบู่ทั่วไป ผู้บริโภคที่มีความกังวลเกี่ยวกับการใช้สบู่ทำความสะอาดมือและร่างกายที่มีสารไตรโคลซานก็ควรล้างด้วยสบู่และน้ำตามปกติ  นอกจากนี้แล้วนักวิทยาศาสตร์สหรัฐฯยังแนะนำว่าเราควรหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของไตรโคลซาน ทั้งนี้พวกเราสามารถลดโอกาสที่ทำให้สิ่งแวดล้อมและมนุษย์ได้รับหรือสัมผัสไตรโคลซานได้ด้วยการเลิกใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของสารไตรโคลซานในปริมาณที่สูงแต่ได้รับประโยชน์น้อย เช่น สบู่เหลวล้างมือ เป็นต้น

ทิ้งท้าย
แม้ว่า FDA ระบุว่าไม่มีหลักฐานเพียงพอที่ต้องจำกัดการใช้ไตรโคลซานในเครื่องอุปโภคบริโภคก็ตามแต่สำหรับองค์กรภาครัฐของออสเตรเลียที่มีชื่อว่าNICNAS (National Industrial Chemicals Notification & Assessment Scheme) ไตรโคลซานถูกจำแนกว่าเป็นสารพิษ และเมื่อปีค.ศ.2010ที่ผ่านมามีการรายงานว่า สหภาพยุโรปมีข้อห้ามไม่ให้ใช้ไตรโคลซานกับผลิตภัณฑ์ทั้งหมดที่ต้องสัมผัสกับอาหาร ยกเว้นเพียงยาสีฟันที่ยอมให้ใส่สารดังกล่าวได้ในปริมาณ 0.03 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งนับว่าเป็นปริมาณที่น้อยและอยู่ในระดับที่ยอมรับได้

ข้อมูลอ้างอิงและเพิ่มเติม
https://rt.com/news/206563-soap-chemical-cancer-triclosan/
https://www.sciencedaily.com/releases/2014/11/141117154612.htm
Triclosan FactSheet :
https://www.nicnas.gov.au/communications/publications/information-sheets/existing-chemical-info-sheets/triclosan-factsheet
Triclosan Full Report – NICNAS :
https://www.nicnas.gov.au/__data/assets/pdf_file/0017/4391/PEC_30_Triclosan_Full_Report_PDF.pdf
Antibacterial Agents in Textile Industry :
https://cdn.intechopen.com/pdfs-wm/38660.pdf
https://allergiesandyourgut.com/tag/triclosan/
https://lonestaroilers.wordpress.com/

Scroll Up