วันที่ 2–3 กรกฎาคม 2569 จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
ดร.เอกรัตน์ ไวยนิตย์ รองผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) พร้อมคณะวิจัยกลุ่มวิจัยการขนส่งระบบรางและสมัยใหม่ ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ ภาคการศึกษา และภาคอุตสาหกรรม ดำเนินการทดสอบภาคสนามต้นแบบโบกี้รถบรรทุกตู้สินค้า ระหว่างสถานีนาผักขวง จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และสถานีหลังสวน จังหวัดชุมพร เพื่อประเมินสมรรถนะของโบกี้ภายใต้สภาพการใช้งานจริง และเก็บข้อมูลทางวิศวกรรมสำหรับการพัฒนาเทคโนโลยีระบบรางของประเทศ
โครงการวิจัยมีเป้าหมายในการพัฒนาต้นแบบโบกี้ชนิด Y-25 สำหรับรถบรรทุกตู้สินค้า เพื่อยกระดับขีดความสามารถของอุตสาหกรรมระบบรางไทย ส่งเสริมการออกแบบและผลิตชิ้นส่วนสำคัญภายในประเทศ ลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศ และสร้างโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยสามารถก้าวเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานของอุตสาหกรรมระบบรางได้อย่างยั่งยืน
การพัฒนาต้นแบบครอบคลุมตั้งแต่การออกแบบทางวิศวกรรม การวิเคราะห์และจำลองด้วยคอมพิวเตอร์ การผลิตโครงโบกี้ด้วยเทคนิคการเชื่อมประกอบ (Welded Bogie Frame Assembly) การประกอบเป็นชุดโบกี้สมบูรณ์ การทดสอบชิ้นส่วนและระบบ ตลอดจนการทดสอบภาคสนาม โดยสามารถพัฒนาต้นแบบโบกี้ชนิด Y-25 ได้จำนวน 2 ชุด ซึ่งได้รับการออกแบบให้มีความแข็งแรงของโครงสร้าง ลดแรงกระทำต่อทางรถไฟ (Track Friendliness) ลดการสั่นสะเทือนที่ส่งผลต่อตู้สินค้า และเพิ่มความนุ่มนวลในการวิ่งของรถ เพื่อรองรับการขนส่งสินค้าทางรางที่มีประสิทธิภาพ ความปลอดภัย และความเชื่อถือได้สูงขึ้นในอนาคต
การทดสอบภาคสนามครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากการรถไฟแห่งประเทศไทย บริษัท เวสท์โคสท์ เอ็นจิเนียริ่ง จำกัด กรมการขนส่งทางราง สถาบันวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีระบบราง (องค์การมหาชน) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยการรถไฟแห่งประเทศไทยให้การสนับสนุนรถจักร บุคลากร และการควบคุมการเดินรถ ภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยของการรถไฟแห่งประเทศไทย มีเจ้าหน้าที่การรถไฟแห่งประเทศไทยร่วมปฏิบัติงานมากกว่า 20 คน และมีผู้แทนจากกรมการขนส่งทางราง สถาบันวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีระบบราง (องค์การมหาชน) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี และบริษัท CRRC Qingdao Sifang Co., Ltd. สาธารณรัฐประชาชนจีน ร่วมสังเกตการณ์การทดสอบ รวมผู้ร่วมการทดสอบบนขบวนรถมากกว่า 70 คน
การทดสอบดำเนินการในสภาวะรถเปล่าและสภาวะบรรทุกน้ำหนักประมาณ 60 ตัน ทั้งเที่ยวไปและเที่ยวกลับ รวมระยะทางการทดสอบประมาณ 460 กิโลเมตร โดยคณะวิจัยจากศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติร่วมกับการรถไฟแห่งประเทศไทยได้ติดตั้งเครื่องมือวัดและเซนเซอร์หลายประเภทบนโบกี้ต้นแบบ เช่น Strain Gauge, Accelerometer, Displacement Sensor และ Thermocouple เพื่อเก็บข้อมูลทางวิศวกรรมระหว่างการทดสอบ ทั้งด้านความเค้นของโครงสร้าง การสั่นสะเทือน การเคลื่อนตัวของชิ้นส่วน และอุณหภูมิของอุปกรณ์ ข้อมูลที่ได้จะนำไปใช้ประเมินสมรรถนะและความปลอดภัยของโบกี้ รวมถึงใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงในการปรับปรุงการออกแบบ การรับรอง และการจัดทำมาตรฐานด้านวิศวกรรมระบบรางของประเทศไทย
นอกจากนี้ สถาบันวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีระบบราง (องค์การมหาชน) ร่วมกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี อยู่ระหว่างการจัดทำร่างมาตรฐานสำหรับโบกี้รถบรรทุกสินค้า โดยข้อมูลที่ได้จากการทดสอบภาคสนามครั้งนี้จะเป็นข้อมูลอ้างอิงสำคัญในการจัดทำมาตรฐานทางวิศวกรรมของประเทศไทย และสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมระบบรางของประเทศในระยะยาว
ผู้แทนจากกรมการขนส่งทางรางกล่าวว่า พระราชบัญญัติการขนส่งทางราง พ.ศ. 2568 กำหนดให้รถขนส่งทางราง ทั้งรถใหม่และรถที่มีการดัดแปลง ต้องผ่านการตรวจสอบและรับรองด้านความปลอดภัยตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะระบบช่วงล่างของรถ การทดสอบภาคสนามครั้งนี้จึงมีความสำคัญในการจัดเก็บข้อมูลเชิงวิศวกรรมและผลการทดสอบ เพื่อใช้ประกอบการประเมินความปลอดภัย การรับรอง และการพัฒนามาตรฐานระบบรางของประเทศต่อไป
โครงการวิจัยนี้ได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยจากหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) ภายใต้ สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) เพื่อผลักดันการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีระบบราง ต่อยอดสู่การผลิตและการใช้งานจริงในประเทศ ผ่านความร่วมมือของภาครัฐ ภาคการศึกษา และภาคอุตสาหกรรม อันจะนำไปสู่การยกระดับขีดความสามารถของอุตสาหกรรมการผลิตไทย และรองรับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านระบบรางของประเทศอย่างยั่งยืน