มาริสา คุณธนวงศ์
ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ

 

ตอบ

ปัจจุบัน สังคมให้ความสำคัญกับสุขอนามัยมากขึ้นส่งผลให้เกิดผลิตภัณฑ์หลายประเภทที่มีสมบัติต้านเชื้อแบคทีเรีย ตั้งแต่สบู่เหลวล้างมือ ครีมอาบน้ำ ภาชนะในครัวเรือน หรือแม้กระทั่งของเด็กเล่น โดยในผลิตภัณฑ์เหล่านี้จะมีสารสำคัญคือ “สารไตรโคลซาน

 “สารไตรโคลซาน” เป็นสารประกอบสังเคราะห์ที่ได้รับการคิดค้นมาตั้งแต่ 50 ปีที่แล้ว โดยนำมาใช้เป็นสารตัวเติมในผลิตภัณฑ์สุขอนามัยต่างๆ รวมถึงนำไปใช้เคลือบสิ่งทอและพลาสติกเพื่อให้มีสมบัติต้านเชื้อแบคทีเรียได้ 

แต่อย่างไรก็ตาม การใช้สารดังกล่าวยังมีข้อถกเถียงกันในเรื่องของความปลอดภัยต่อสุขภาพ เนื่องจากการใช้ไตรโคลซานกับผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายอาจทำให้ร่างกายคนเราสัมผัสสารนี้เป็นระยะเวลานานต่อเนื่อง จนเกิดการสะสมอยู่ในร่างกายมาก ซึ่งทำให้เกิดความเสี่ยงของโรคร้ายตามมาได้ 

ทั้งนี้ มีผลการศึกษาพบว่ามีสารไตรโคลซานปริมาณเล็กน้อยสะสมอยู่ในน้ำนมแม่จากหญิงที่ให้นมบุตรถึง 97 เปอร์เซ็นต์ของจำนวนตัวอย่างทั้งหมด และ พบในปัสสาวะของผู้ทดสอบเกือบ 75 เปอร์เซ์นต์ 

นอกจากนี้ สารดังกล่าวยังติดอันดับหนึ่งในเจ็ดที่พบมากที่สุดในแม่น้ำลำธารของประเทศสหรัฐอเมริกาอีกด้วย เพราะในแต่ละปีมีการผลิตสารนี้ถึง 1,500 ตัน ซึ่งท้ายที่สุดมันก็มาสะสมรวมกันที่แม่น้ำลำธารนั่นเอง

ผลข้างเคียงที่มาพร้อมกับผลประโยชน์

แม้ว่ามีการพิสูจน์แล้วว่า สารไตรโคลซานนี้สามารถป้องกันโรคเหงือกและกำจัดแบคทีเรียที่อันตรายทุกชนิดจากผิวหนังและช่องปากได้ แต่ก็ยังมีผลการศึกษาอีกหลายแหล่งที่พบว่า สารนี้มีผลข้างเคียงที่ไม่อาจมองข้ามได้ ตั้งแต่ มีผลทำให้การหดตัวของกล้ามเนื้อแย่ลง ขัดขวางการพัฒนาทางด้านฮอร์โมน เพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็นภูมิแพ้ และทำให้แบคทีเรียมีความสามารถในการต้านทานยาปฏิชีวนะได้มากขึ้น นอกจากนี้แล้ว ผลงานวิจัยชิ้นล่าสุดยังพบด้วยว่า ‘มะเร็งตับ’ เป็นหนึ่งในผลข้างเคียงที่เกิดขึ้นได้อีกด้วย

‘มะเร็งตับ’ ผลข้างเคียงที่ไม่ควรเสี่ยง

แม้ว่าผลงานวิจัยแสดงให้เห็นว่า มะเร็งตับเป็นผลข้างเคียงที่เกิดกับหนูทดลองเมื่อสัมผัสกับสารไตรโคลซาน แต่นักวิจัยก็ได้อธิบายว่าความเสี่ยงนี้อาจเกิดกับมนุษย์ได้เช่นกัน 

ทีมวิจัยจากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานดิเอโก (University of California, San Diego School of Medicine) ได้อธิบายว่า เมื่อพวกเขาลองให้หนูกลุ่มหนึ่งสัมผัสกับไตรโคลซานเป็นเวลา 6 เดือนซึ่งเทียบคร่าวๆเท่ากับ 18 ปีของมนุษย์ ผลพบว่าหนูกลุ่มนี้จะมีความไวต่อการเป็นก้อนเนื้อที่ตับชนิดที่ถูกเหนี่ยวนำด้วยสารเคมีมากขึ้น โดยพบว่ามีขนาดใหญ่กว่าและพบได้บ่อยกว่า เมื่อเทียบกับหนูกลุ่มที่ไม่ได้สัมผัสกับสารไตรโคลซาน

กลไกการเกิดก้อนเนื้อนั้นเกิดจากสารไตรโคลซานเข้าไปขัดขวางการทำงานของตับในหนูทดลอง โดยรบกวนการตอบสนองของโปรตีนที่มีชื่อว่า constitutive androstane receptor (CAR) ซึ่งอยู่ในกระบวนการทำลายสารเคมีแปลกปลอมในร่างกาย ส่งผลให้เซลล์ตับเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็วและกลายเป็นตับแข็ง การเป็นตับแข็งต่อเนื่องในระยะยาวส่งเสริมทำให้เกิดก้อนเนื้อหรือเนื้องอกได้ และเนื้องอกในตับอาจกลายเป็นเนื้อร้ายหรือมะเร็งตับได้ในที่สุด

แต่อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันสารไตรโคลซานอยู่ภายใต้การพิจารณาของหน่วยงานองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา ( US Food and Drug Administration ,FDA) ซึ่ง FDA ได้ระบุไว้บนเว็บไซต์ว่า ขณะนี้ยังไม่มีหลักฐานใดที่แสดงว่าไตรโคลซานที่เติมลงไปในสบู่และน้ำยาอาบน้ำประเภทต้านเชื้อแบคทีเรียจะเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพเป็นพิเศษกว่าการใช้เพียงน้ำและสบู่ทั่วไป 

ผู้บริโภคที่มีความกังวลเกี่ยวกับการใช้สบู่ทำความสะอาดมือและร่างกายที่มีสารไตรโคลซานก็ควรล้างด้วยสบู่และน้ำตามปกติ  นอกจากนี้แล้ว นักวิทยาศาสตร์สหรัฐฯยังแนะนำว่าเราควรหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของไตรโคลซาน ทั้งนี้พวกเราสามารถลดโอกาสที่ทำให้สิ่งแวดล้อมและมนุษย์ได้รับหรือสัมผัสไตรโคลซานได้ด้วยการเลิกใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของสารไตรโคลซานในปริมาณที่สูงแต่ได้รับประโยชน์น้อย เช่น สบู่เหลวล้างมือ เป็นต้น

ทิ้งท้าย

แม้ว่า FDA ระบุว่า ไม่มีหลักฐานเพียงพอที่ต้องจำกัดการใช้ไตรโคลซานในเครื่องอุปโภคบริโภคก็ตาม แต่สำหรับองค์กรภาครัฐของออสเตรเลียที่มีชื่อว่า NICNAS (National Industrial Chemicals Notification & Assessment Scheme) ไตรโคลซานถูกจำแนกว่าเป็นสารพิษ

และเมื่อปี ค.ศ.2010 ที่ผ่านมา มีการรายงานว่า สหภาพยุโรปมีข้อห้ามไม่ให้ใช้ไตรโคลซานกับผลิตภัณฑ์ทั้งหมดที่ต้องสัมผัสกับอาหาร ยกเว้นเพียงยาสีฟันที่ยอมให้ใส่สารดังกล่าวได้ในปริมาณ 0.03 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งนับว่าเป็นปริมาณที่น้อยและอยู่ในระดับที่ยอมรับได้

ข้อมูลอ้างอิงและเพิ่มเติม

ข้อมูลอ้างอิงและเพิ่มเติม
https://rt.com/news/206563-soap-chemical-cancer-triclosan/
https://www.sciencedaily.com/releases/2014/11/141117154612.htm

Triclosan FactSheet :
https://www.nicnas.gov.au/communications/publications/information-sheets/existing-chemical-info-sheets/triclosan-factsheet

Triclosan Full Report – NICNAS :
https://www.nicnas.gov.au/__data/assets/pdf_file/0017/4391/PEC_30_Triclosan_Full_Report_PDF.pdf

Antibacterial Agents in Textile Industry :
https://cdn.intechopen.com/pdfs-wm/38660.pdf
https://allergiesandyourgut.com/tag/triclosan/
https://lonestaroilers.wordpress.com/

Scroll Up